OUR YouTube Channel 1. SampratiVartah |  
Statutary Warning- चलन मुद्रिका download कृत्वा विद्यालयेषु प्रदर्शनीया https://twitter.com/samprativartah

marquee

संस्कृतपठनेन बुद्धि: वर्धते इति मतिमुन्नीय गवेषका:॥ व्यावहारिकप्रयोगैः संस्कृतं राष्ट्रियभाषा भवितव्या - डॉ. बलदेवानन्दसागरः।

Social Media

Monday, January 26, 2026

 भारतस्य अन्तर्देशीयः माध्यमप्रवर्तकः 

मार्क् टलिः दिवंगतः। 


नवदिल्ली> स्वतन्त्रतानन्तरभारतस्य चरित्रमुहूर्तानां साक्षीभूतः सन् तानि आविश्वं विज्ञापितवान् , बी बी सी वार्तामाध्यमस्य भारतीयवार्ताहरः मार्क् टलिः [९०] दिवंगतः। २२ वर्षाणि यावत् बी बी सी इत्यस्य दिल्ली वार्ताहरः आसीदयम्। 

  बङ्गलादेश विमोचनयुद्धम्, आपत्कालीनकालः, 'ओपरेषन् ब्लू स्टार्',इन्दिरागान्धिनः हत्या,  सिखविरुद्ध कलहः, राजीवगान्धिनः हत्या, बाबरि मस्जिदविनाशः इत्यादिकं सर्वं बी बी सी द्वारा सः विश्वं बोधितवान्। 

  १९३५ तमे वर्षे कोल्कत्तायां लब्धजन्मा मार्क टली नवमे वयसि ब्रिटनं गत्वा अध्ययनं सर्वं समाप्य १९६५ तमे वर्षे भारतं प्रत्यागतवानपि सः एतदाभ्यन्तरे ब्रिटीषनागरिकत्वं स्वीकृतवानासीत्। आजीवनान्तं भारते वस्तुम् 'ओ सि ऐ' पत्रमपि तेन स्वायत्तीकृतवान्। पद्मश्री, पद्मभूषण पुरस्काराभ्यां भारतस्यादरं सम्प्राप्तवान् आसीत्।

 ७७ तमगणतन्त्रदिनोत्सवाय  भारतं सज्जम्। 


नवदिल्ली> नवदिल्ल्यां कर्तव्यपथे अद्य ७७ तमः गणतन्त्रदिनोत्सवः वैपुल्येन कार्यक्रमेण आमान्यते। राष्ट्रपतिः द्रौपदी मुर्मू राष्ट्रियध्वजम् उन्नेष्यति। राष्ट्रिययुद्धस्मारके प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी पुष्पचक्रं समर्पयिष्यति। 

  यूरोपियन् कौण्सिल् इत्यस्य अध्यक्षः अन्टोणियो कोस्टा, यूरोपियन् कम्मीशन् इत्यस्य अध्यक्षः उर्सुल फोण्टे लेनः इत्येतौ कार्यक्रमे  मुख्यातिथी भविष्यतः। विभिन्न राज्यैः प्रस्तूयमानानि निश्चलदृश्यानि कलाप्रस्तुतानि च कार्यक्रमममुं प्रौढोज्वलम् आकर्षकं च करिष्यन्ति।

Sunday, January 25, 2026

 योगः मानसिकशान्तेः, आत्मानुशासनस्य च आधारः -स्वामीविश्वपालजयन्त:

कण्वाश्रमे योगप्रतियोगितायाः भव्यम् आयोजनमम्

- कुलदीपमैन्दोला। 

    कण्वाश्रमे वैदिकगुरुकुलमहाविद्यालये वैदिकवटुभिश्च सार्थकयोगशालाद्वारा, क्रेडिलपब्लिकस्कूल् इत्यनेन च गुरुकुलमहाविद्यालयज्वालापुरहरिद्वारद्वारा च  छात्रछात्रामाध्यमेन विविधाः योगासनप्रदर्शनं कृतम्। अस्यां योगप्रतियोगितायां राष्ट्रीयस्तरस्य प्रतिभागिनः अपि उत्साहपूर्वकं सहभागितां कृतवन्तः। बालकानां बालिकानां च योगप्रदर्शनं दृष्ट्वा सर्वे दर्शकाः अतीव विस्मिताः अभवन्। 

   कार्यक्रमे निर्णायकमण्डले सन्तोषी रावतप्रशिक्षिका, सोनमरावतप्रशिक्षिका, शुभमरावतप्रशिक्षिक:, कविता कण्डवालप्रशिक्षिका तथा प्राचार्य: श्री संजयरावत: इत्येते विशिष्टाः व्यक्तयः निर्णायकभूमिकां निर्वहन्तः आसन्। 

 योगप्रतियोगिताकार्यक्रम: वैदिकगुरुकुल–कण्वाश्रमे  स्वामीविश्वपालजयन्तवर्यस्य परमसान्निध्ये समुपस्थितोभवत्।प्रतियोगितायाः शुभारम्भे स्वामिवर्यश्च  गुरुकुलस्य प्रधानाचार्यः मनमोहननौटियालः, योगमहाविद्यालयस्य प्राचार्यः संजय: रावतः, डा. राजवीरवर्य:, डा. रमाकांतकुकरेती, हेमन्ततिवारीवर्य: 

 केरलम्।

न्यायाधिपः सिरिजगः दिवंगतः। 


कोच्चि>  राज्यस्य उच्चन्यायालये भूतपूर्वन्यायाधिपः एस् सिरिजगः [७४] कोच्चीनगरस्थे स्वभवने दिवंगतः अभवत्।  वीथीशुनकाक्रमणविधेयेभ्यः   क्षतिहानिपरिहारदानक्रमं समर्पितुं सर्वोच्चन्यायालयेन नियुक्तः एकांगायोगः सः आसीत्। 

  कोच्ची 'नुवाल्स्' [National University of Advanced Legal Studies] इत्यस्य कुलपतेः कार्यभारं निर्वहति स्म सिरिजगनवर्यः। वर्तमाने शबरिगिरि उन्नताधिकारसमित्याः अध्यक्षपदमलङ्कुर्वन् आसीत्।

 केरलम्। 

विष़िञ्ञं परियोजना - २. ० आरब्धा। 

विष़िञ्ञं परियोजनायाः द्वितीयस्तरः केरलमुख्यमन्त्रिणा उद्घाट्यते। 

अनन्तपुरी> केरलस्य समुद्रवाणिज्यव्यापारमण्डले अतिप्राधान्यं वहन्ती विष़िञ्ञं महानौकाश्रयाभियोजना इत्यस्य द्वितीयश्रेण्याः निर्माणोद्घाटनं मुख्यमन्त्री पिणरायि विजयः निरवहत्। केन्द्र महानौकाश्रयविभागस्य मन्त्री सर्बानन्द सोनोवालः मुख्यातिथिः अभवत्। केरलविधानसभायाः विपक्षनेता वि डि सतीशः, इतरे मन्त्रिणः, राजनैतिकनेतारश्च कार्यक्रमेSस्मिन् भागमकुर्वन्। 

  महनौकाश्रयस्य द्वितीयस्तरस्य लक्ष्याणि एवमेव - 

+ ९७०० कोटि रूप्यकाणां निक्षेपः। 

+ महानौकाश्रयस्य सन्नाहः दशलक्षं टि ई यू मितात् ५० लक्षं टि ई यू मितरूपेण वर्धिष्यते। 

+ दीर्घदूरयात्रां कृतवतीनां महानौकानां द्रवेन्धनपूरणाय सुविधा लभते। इयं तु राज्यस्य करवर्धनाय साहाय्यं भविष्यति।

Saturday, January 24, 2026

 ट्रम्पस्य शान्तिसमित्यां १९ राष्ट्राणि हस्ताक्षरमकुर्वन्। 

दावोस्> गासायां सुस्थिरशान्तिसंस्थापनं, ततः आगोलसंघर्षपरिहाराय संस्था इति लक्ष्येन डोनाल्ड् ट्रम्पेन रूपीकृते Board of Peace नामके शान्तिसंघटने १९ राष्ट्राणि सादस्यं प्राप्नुवन्ति स्म। संयुक्तराष्ट्रसभायाः प्रतिद्वन्दिरूपेण विभाव्यमानायामस्यां समित्यां पाकिस्थानं हंगरी अर्जेन्टीना इत्यादीनि राष्ट्राणि प्रमाणपत्रे हस्ताक्षरमकुर्वन्। किन्तु भारतम् अद्यावधि हस्ताक्षरं नाकरोत्।

 टि २० विश्वचषकात् बङ्गलादेशः बहिर्गमिष्यति। 

भारते न क्रीडिष्यतीति निर्णीतम्। 

नवदिल्ली> आगामिमासे प्रचाल्यमाने टि २० विश्वचषके भारते न क्रीडिष्यतीति बङ्गलादेशस्य निर्णयहेतोः तद्राष्ट्रं विश्वचषकात् बहिर्नेष्यति। तत्स्थाने स्कोट्लान्ट् राष्ट्रम् अन्तर्भावयितुं ऐ सि सि संस्थया निश्चितम्। 

  सुरक्षाकारणेन भारते क्रिडितुं न शक्यते,तस्मात् भारतस्थस्पर्धाः श्रीलङ्कां परिवर्तनीयमिति बङ्गलादेशीय क्रिकट् समित्याः निवेदनं ऐ सि सि संस्थया निरस्तम्।

Friday, January 23, 2026

 प्रधानमन्त्री अद्य केरलराजधान्याम्। 


अनन्तपुरी> प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी शुक्रवासरे प्रभाते केरलस्य राजधानीनगरं प्राप्नोति। भा ज पा दलप्रशास्यमानस्य अनन्तपुरी महानगरस्य विकसननयरेखायाः उद्घोषणं ११ वादने मोदिवर्यः करिष्यति। 

  केरले नूतन्यः चतस्रः रेल् यानसेवाः प्रधानमन्त्री उद्घाटयिष्यति। नगरे भाजपादलेन आयोज्यमाने वीथीप्रदर्शने अरि प्रधानमन्त्री भागं करिष्यति च।

Thursday, January 22, 2026

 भारत-न्यूसिलान्ट् टि २०

प्रथमविजयः भारतस्य। 

नागपुरं> न्यूसिलान्टं विरुध्य भारतस्य टि २० क्रिकट्परम्परायाः प्रथमे प्रतिद्वन्द्वे भारतस्य अत्युज्वलविजयः। ४८ धावनाङ्कानां विजयः एव भारतेन प्राप्तः। प्रथमं कन्दुकताडनं कृतवान् भारतसंघः २० क्षेपणचक्रेषु ७ क्रीडकानां विनष्टे २३८ धावनाङ्कान् सम्पादितवान्। न्युसिलान्टः २० क्षेपणचक्रेषु सप्त ताडकानां प्रयत्ने केवलं १९० धावनाङ्कान् सम्पादितवान्।

  भारताय अभिषेक शर्मा ३५ कन्दुकैः ८४ धावनाङ्कान् सम्पादितवान्। रिङ्कु सिंहः २० कन्दुकैः ४४ धावनाङ्कान् प्राप्तवान्। न्यूसिलान्ट दले ग्लेन् फिलिप्सः ४० कन्दुकैः ७८ धावनाङ्कान् सम्पाद्य क्रीडायां शोभितवान्।

 सुनिता विल्यंसः नासातः निवृत्ता। 


केप् कानवेरल्> बहिराकाशपर्यवेक्षणमण्डले नैकान् लाभान् स्वायत्तीकता भारतीयवंशजा सुनिता विल्यंसः [६०] 'नासा' नामकान्ताराष्ट्रिय बहिराकाश गवेषणसंस्थायाः सेवानिवृत्ता अभवत्। 

  नासायां २७ संवत्सराणां सेवाभ्यन्तरे त्रिवारम् अन्ताराष्ट्रियबहिराकाशनिलयं [ऐ एस् एस्] यात्रां कृतवती। ६०८ दिनानि तत्र वासं कृत्वा परीक्षणानि कृतवती च। बहिराकाशे अधिकतमसमयं चलितवती महिला इति चरित्रोपलब्धिरपि तस्याः नाम्नि वर्तते। बहिराकाशे 'मारत्तण्' नामकधावनविशेषं  कृतवान् प्रथमजनः इति चरित्रोपलब्धिरपि तस्याः नाम्नि अस्ति।

Wednesday, January 21, 2026

 नितिन् नबीनः भाजपा दलस्य नूतनाध्यक्षः। 


नवदिल्ली> भा ज पा दलस्य  प्रवर्तमानाध्यक्षः नितिन् नबीनः राष्ट्रियाध्यक्षरूपेण कार्यभारं स्वीकृतवान्। दलस्य १२ तमाध्यक्षः भवति ४५ वयस्कः बिहारीयः नबीनः। बिहारे नियम-नगरविकासमन्त्रिरूपेण प्रवृत्तः  सः डिसम्बरमासे भाजपायाः प्रवर्तमानाध्यक्षरूपेण नियुक्तः आसीत्।

 विश्वस्मिन् राजनैतिक-आर्थिकासमत्वं वर्धते। 

लोकस्य अतिदारिद्र्यनिर्मार्जनाय आवश्यकी सम्पत् विश्वसम्पन्नानां सकाशे! 

दावोस्> विश्वस्मिन् राजनैतिक-आर्थिकासमत्वं गौरवतरं वर्धमानमिति 'ओक्स्फेम्' [OXFIRM] नामकस्य अधिकारसंघटनस्य आवेदनम्। २०२५ तमे विश्वस्य अतिसम्पन्नानां धनराशिः गतपञ्चवर्षाणां धनराशेः त्रियुगलम् अवर्धत इति आवेदनपत्रे सूच्यते। स्विट्सर्लान्टस्थे दावोसे आयोज्यमानस्य ५६ तम आगोल आर्थिक संघटनस्य [Global Economical Form] सांवत्सरीयोपवेशनस्य भूमिकारूपेण आसीत् ओक्स्फेमेन प्रस्तुतवार्षिकावेदनं प्रकाशितम्। 

  वर्तमानीनकाले शतकोटीश्वराणां सकाशे आहत्य धनराशिः १८. ३ लक्षं कोटि डोलर् मितं [१६६२ लक्षं कोटि रूप्यकाणि] इति अभिलेख्योच्चे स्तरे वर्तते। २०२५ तमे महाधनेश्वराणां वित्तराशौ १६% वर्धनं - २. ५लक्षं कोटि डोलर् मितं- जातम्। एतत्तु विश्वस्मिन् अशेषजनसंख्यायाः अर्धांशं कल्प्यमानानां, नीचस्तरे वर्तमानानां ४१० कोटि जनानां सम्पूर्णवित्तराशेः तुल्यं भवति। इयं धनराशिः विश्वस्य अतिदौर्भिक्षाम् उन्मूलनं कर्तुं अपेक्षितधनस्य २६ गुणितमितं भवति। 

  लोके २५% जनाः आवश्यानुसारं भोजनमलभ्यमानाः तथा च जनसंख्यायाः अर्धांशे इदानीमपि अतिदारिद्र्ये वर्तमाने अस्ति सम्पत्तिः महाधनिकानां सकाशे एव  पिण्डीक्रियते इति अहितप्रवणता। राजनैतिकस्थानमानानि सम्प्राप्तुं महाधनिकानां सामान्यजनेभ्यः ४००० गुणितस्य साध्यता कल्प्यते। 

  स्वकीयोपलब्ध्यर्थं अशेषे विश्वे वर्तमानानां सामान्यजनानां अधिकारान् स्वातन्त्र्याणि च निहन्य एव सामाजिक आर्थिकनियमान् नवीकर्तुमेव एतादृशाः अतिधनिकेश्वराः राजनैतिकाधिपत्यं वहन्ति इति आवेदनपत्रे सूच्यते। 

  ६६ राष्ट्रेषु कृतस्य अन्वीक्षणस्य आधारे आसीत् ओक्सफेमस्य अनुशीलनम्। दारिद्र्यम् असमत्वं न्यायराहित्यम् इत्येतानि विरुध्य कलहायमानानां २१ संघटनानां सख्यं भवति ओक्सफेम्।

Tuesday, January 20, 2026

 संस्कृतभारत्याः ब्रजप्रान्ते एकदिवसीयः संस्कृतभाषाप्रवेशवर्गः।

वार्ताहर:- आचार्यदीनदयालशुक्ल:

संस्कृतभारत्याः व्रजप्रान्तस्य हरिगढशाखा षड्विंशत्यधिकद्विसहस्रतमे कृष्टाब्दे प्रथममासस्य अष्टादशे दिनाङ्के रविवासरे हरिगढस्थे सासनीगेटक्षेत्रवर्तिनि विश्वभारतीसार्वजनिकविद्यालये एकदिवसीयसंस्कृतभाषाप्रवेशवर्गम् आयोजयत्। कार्यक्रमस्य शुभारम्भः वैदिकमन्त्रोच्चारणेन सह दीपप्रज्वालनेन सरस्वत्याः पूजाऽर्चनया च अभवत्। सर्वप्रथमं कार्यक्रमस्य अध्यक्षा विश्वभारतीसार्वजनिकविद्यालयस्य प्रधानाचार्या च सुनीतासिंह: अस्मै वर्गाय शुभकामनाः प्राददात्। स्वल्पाहारविरामात् अनन्तरं मथुराविभागस्य संयोजकः श्यामसुन्दरशर्मा प्रशिक्षणकार्यं प्रारभत।

विशिष्टातिथिः वार्ष्णेयमहाविद्यालयस्य संस्कृताविभागाध्यक्षः देवेन्द्रकुमार: भारतीयसंस्कृतेः संरक्षणार्थं संस्कृतभाषायाः पोषणस्य संवर्धनस्य च आवश्यकतां प्रत्यपादयत्। प्रशिक्षणस्य सञ्चालनं चतुर्षु सत्रेषु अभवत्। येषु संस्कृतजिज्ञासवः संस्कृतभाषायां स्वपरिचयं लिङ्गं वचनं पुरुषः

 जम्मु-काश्मीरे सैनिकस्य वीरमृत्युः। 


श्रीनगरं> जम्मु-काश्मीरस्थे किष्त्वारे भीकरैः सह प्रतिद्वन्द्वे व्रणितः भारतसैनिकः वीरमृत्युं प्राप। हविल्दार् पदीयः गजेन्द्र सिंह अस्ति वीरमृत्युं प्राप्तवान्। 

  भीकरनिर्मार्जनाय सेनया आरब्धे 'ओपरेषन् ट्राषि-१' प्रक्रमे भीकरैः स्थापितं ग्रनेड् स्फोटकं विस्फोट्य अष्ट सैनिकाः व्रणिताः आसन्। तीव्रतया व्रणितः गजेन्द्र सिंहः गत दिने मृत्युमुपगतः।

 केरलम्। 

विधानसभासम्मेलनम् अद्य आरभते। 

अनन्तपुरी> १५ तम केरलविधानसभायाः अन्तिममेलनं मङ्गलवासरे राज्यपालस्य नयप्रख्यापनप्रभाषणेन आरभ्यते। मार्च् २६ दिनाङ्कपर्यन्तं सम्मेलनं भविष्यति। जनुवरि २९ तमे दिनाङ्के राज्यस्य आयव्ययपत्रं वित्तमन्त्रिणा के एन् बालगोपालेन प्रस्तौष्यति।

 यू ए ई राष्ट्रपतये ऊष्मलं स्वीकरणम्। 

यू ए ई राष्ट्रपतिं नरेन्द्रमोदी विमाननिलयं सम्प्राप्य स्वीकरोति। 

नवदिल्ली> ह्यः सायं भारतं सम्प्राप्तं यू ए ई राष्ट्रपतिं षैख् मुहम्मद बिन् सायद् अल् नह्यान् नामकं प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी दिल्ली विमाननिलयं प्राप्य स्वीकृतवान्। उभयोरपि राष्ट्रयोः सौहृदं परं प्रबलीकृत्य विभिन्नमण्डलेषु परस्परसहकरणाय प्रवर्तयितुं मोदी-मुहम्मद बिन् मेलने निश्चयमभवत्। 

  व्यापारः, वाणिज्यं, ऊर्जं, राष्ट्रसुरक्षा, बहिराकाशं, शास्त्रसाङ्केतिकम् इत्यादिषु क्षेत्रेषु परस्परसहकारं वर्धापयितुं पञ्च सन्धिपत्राणि उभाभ्यां राष्ट्राभ्यां हस्ताक्षरीकृतानि।

Monday, January 19, 2026

उत्तराखण्ड-संस्कृत-विश्वविद्यालयस्य कुलपतिपदे प्रो. रमाकान्तपाण्डेयवर्यः नियुक्तः।
       हरिद्वारम्> उत्तराखण्ड-संस्कृत-विश्वविद्यालये कुलपतिपदे प्रख्यातः संस्कृतविद्वान् प्रो. रमाकान्तपाण्डेयवर्यः नियुक्तः। उत्तराखण्डस्य माननीयैः राज्यपालैः तथा विश्वविद्यालयस्य कुलाधिपतिभिः लेफ्टिनन्ट् जनरल् गुरमीत् सिंह् वर्यैः एषा नियुक्तिः कृता। संस्कृतसाहित्ये, काव्यशास्त्रे, नाट्यशास्त्रे, भारतीयज्ञानपरम्परासु च विश्रुतः प्रो. पाण्डेयवर्यः अध्यापन–अनुसन्धान–प्रशासनक्षेत्रेषु दीर्घकालं सेवां कृतवान्। पूर्वं केन्द्रीय-संस्कृत-विश्वविद्यालयस्य भोपाल–जयपुर-परिसरयोः निदेशकपदस्य दायित्वं निर्वहन् सः शैक्षणिकगुणवत्तायाः उन्नयनं कृतवान्।
       कुलपतिपदभारग्रहणानन्तरं प्रो. पाण्डेयवर्येण उक्तं यत् विश्वविद्यालयः अनुसन्धान–नवाचार–पाण्डुलिपिशास्त्र–योग–दर्शन–भारतीयज्ञानपरम्पराणां संरक्षण–संवर्धनमार्गे अग्रेसरः भविष्यति। राष्ट्रिय-अन्तर्राष्ट्रियस्तरे भारतीयविद्यायाः प्रतिनिधिरूपेण विश्वविद्यालयस्य प्रतिष्ठा वर्धयिष्यतीत्यपि तेन सूचितम्।

 भीकरैः सह संघर्षः - अष्ट सैनिकाः व्रणिताः। 

श्रीनगरं> जम्मु-काश्मीरस्थे किष्त्वारे रविवासरे प्रवृत्ते भीकरैः सह संघर्षे अष्ट सैनिकाः व्रणिताः जाताः। भीकरान् अपाकर्तुम् अधिके सैनिकाः प्रदेशे विन्यस्ताः। जय्षे मुहम्मदीयभीकराः निलीनाः वर्तन्ते इति सूचनायाः आधारे कृते अन्वेषणाभ्यन्तरे आसीदाक्रमणम्। 

  अस्मिन् वर्षे जम्मुक्षेत्रे प्रवृत्तः  तृतीयः प्रतिद्वन्द्वः भवत्येषः। जनुवरि ७, १३ दिनाङ्कद्वये कृते आक्रमणे भीकराणां गुप्तशिबिराणि सुरक्षासेनया विनाशितानि आसन्।