केरलविधानसभासम्मेलनम् आरब्धम्। 

वयोवृद्धानां योगक्षेमाय नूतनं विधेयकम्  प्रस्तुतम्। 

अनन्तपुरी> १६ तम केरलविधानसभायाः द्वितीयं सम्मेलनं सोमवासरे समारब्धम्। वयोवृद्धानां योगक्षेमाय नूतनं विधेयकं मंगलवासरे सभायां प्रस्तुतम्। मुख्यमन्त्रिणा वि डि सतीशेन प्रस्तुतं विधेयकं विशदपरिशोधनाय विषयसमित्यां [subject committee] समर्पितम्।

  वरिष्ठान् नागरिकानां कृते शासनमण्डले सविशेषविभागरूपीकरणं कृतं राज्यं भारते प्रथमतया केरलमस्ति। निर्वाचनकाले यू डि एफ् सख्येन कृतं वाग्दानमासीत् वयोजनानां क्षेमाय सविशेषविभागः। विधायकेSस्मिन् ये वयोवृद्धान् परित्यजन्ति तेषां द्रव्य-कारागारदण्डं दृढीक्रियते। तथा च वरिष्ठानां परिचरणं संरक्षणं च विधेयके दृढीकृतमस्ति।

 चत्वारः पाकिस्थानीयभीकराः गुप्तप्रवेशसमये बोम्बस्फोटनेन हताः।

श्रीनगरं> जम्मु-काश्मीरस्थे पूञ्च जनपदे नियन्त्रणमार्गद्वारा भारतं प्रति गुप्तप्रवेशाय उद्युक्ताः चत्वारः पाकिस्थानीयभीकराः खन्यबोम्बस्फोटनेन हताः। हतेषु निरुद्धसंघटनस्य लष्कर् ई तोय्बा इत्यस्य नेता मुहम्मद फैसान् नामकः अपि अन्तर्भवतीति अधिकारिभिरुक्तम्।

 षट् राज्येषु नूतनराज्यपालाः।

केरले ओं प्रकाश माथुरः।

ओं प्रकाश माथुरः। 

नवदिल्ली> तमिलनाट्, कर्णाटकं, सिक्किमः, उत्तराखण्डः, ओडीषा, केरलम् इत्येतेषु राज्येषु नूतनराज्यपालाः नियुक्ताः। केरलस्य राज्यपालं राजेन्द्र आर्लेकरं तमिलनाटस्य राज्यपालरूपेण स्थानपरिवर्तनमकरोत्। सिक्किमस्य राज्यपालः ओं प्रकाश माथुरः अस्ति केरलस्य नूतनः राज्यपालः। 

  ओडीषायां ब्रज मोहन रामः, कर्णाटके डो सुधायादवः, उत्तराखण्डे डो धल् सिंह बिसेनः, सिक्किमे दुष्यन्त गौतमश्च राज्यपालाः भविष्यन्ति।

Ancient Heritage, Future Tech: Kerala Teens Win Gold for Robot That Cleans and Digitises Palm Leaves

 भारतस्य द्वे बालिके  यन्त्रकलायाः कृत्रिमबुद्धिमत्तायाः च साहाय्येन ताडपत्रग्रन्थसंरक्षणम् साधितवत्यौ।

by Samprativartah News Desk

Navika D. Nair (left) and Cathlin Marie Jeesan with Smriti 1.0 | Photo From: The Week|

    ​केरलप्रदेशस्य १४ वर्षीये बालिके काथ्लिन् मेरी जीसन् (Cathlin Marie Jeesan), नविका डी. नायर् (Navika D. Nair) च प्राचीन-ताडपत्रग्रन्थानाम् संरक्षणार्थम् अङ्कीकरणार्थम् (digitization) च 'स्मृतिः १.०' (Smriti 1.0) इति स्वयञ्चलितं यन्त्रम् आविष्कृतवत्यौ। प्राचीनाः ताडपत्रग्रन्थाः भारतीयसंस्कृतेः ज्ञानस्य च अमूल्यनिधयः सन्ति, किन्तु कालक्रमेण तेषां क्षयः भवतीति ज्ञात्वा अस्याः समस्यायाः समाधानार्थम् एते बालिके प्रवृत्ते अभवताम्।

    ​एतेन अभूतपूर्वेण कार्येण हैदराबाद्-नगरे आयोजितायां 'विश्व-यन्त्रकलोलम्पियाड्' (WRO India Nationals) स्पर्धायां 'ज्येष्ठ-नवस्रष्टृ' (Future Innovators - Senior) वर्गे एते प्रथमस्थानम् अलभेताम्। अनेन साफल्येन एते 'प्युर्तो रिको' (Puerto Rico) देशे डिसेंबर-मासे भविष्यन्त्याम् अन्ताराष्ट्रियायां स्पर्धायां भारतस्य गौरवपूर्णं प्रतिनिधित्वं करिष्यतः।

 तृतीयं टि-२० भारतेन विजितम्। 

इन्दोर्> विन्डीसेन सह टि-२० क्रिकट् परम्परायाः तृतीया प्रतिस्पर्धा भारतेन विजिता। वेस्ट इन्डीसं १४ धावनाङ्कैः पराजापयत। २२४ विजयलक्ष्येन कन्दुकताडनं कृतवति विन्डीसगणे २०९ धावनाङ्केषु प्राप्तेषु २० क्षेपणचक्राणि समाप्तानि ।

 तमिलनाटे १३,००० कोटि रूप्यकाणां परियोजनाः प्रधानमन्त्रिणा उद्घाटिताः। 

अभियोजनानाम् उद्घाटनं विजयेन सह नरेन्द्रमोदी करोति। 

चेन्नई> रविवासरे प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी तमिलनाटाय १३,००० कोटि रूप्यकाणां विकसनाभियोजनाः शिलान्यासानि च उद्घाटनं कृतवान्। चेन्नै मेट्रो अभियोजनायाः द्वितीयचरणे  ४९०० कोटि रूप्यकाणां व्यये निर्मितस्य मार्गस्य उद्घाटनं मुख्यमन्त्रिणा विजयेन सह प्रधानमन्त्री निरवहत्। तदतिरिच्य विविधानां राष्ट्रियमार्गाणां, रेल् यानमार्गाणां, पञ्च अमृतभारत निस्थानानां चोद्घाटनं प्रधानमन्त्रिणा कृतम्। 

  तथा च चेन्नई नौकाश्रयस्य विकासपरियोजना, मणली तैलशुद्धीकरणशालायाः नूतनाभियोजना इत्येतयोः शिलान्यासः मोदिवर्येण कृतः। मद्रास् ऐ ऐ टि मध्यस्था 'सुधा गोपालकृष्णन् ब्रयिन् सेन्टर' नामिका संस्थामपि सः राष्ट्राय समर्पितवान्।

 सौद्यां पुनरपि अग्निशस्त्राक्रमणं

१३ मरणानि; एकः भारतीयः। 

रियादः> सौदीराष्ट्रस्य राजधान्यां रियादे किंग् खालिद् अन्ताराष्ट्रविमाननिलयं प्रति शनिवासरे कृते अग्निशस्त्राक्रमणे १३ जनाः हताः। तेष्वेकः भारतीयः भवति। हैदराबादप्रदेशीयः मुहम्मद यूसफः अस्ति मृतः भारतीयः। तस्य परिवाराङ्गाः त्रयः आहताः। ११ भारतीयान् अभिव्याप्य आहत्य ३०९ जनाः व्रणिताः। 

  हूतिनः आक्रमणमिति दृढीकृतम्। शक्तं प्रत्याघातं करिष्यतीति सौदीसेनया स्पष्टीकृतम्।

 नेपाले बुढीगण्डकी-नद्याम् झटिति जलप्रवाहः बहूनि गृहाणि नष्टानि।

नेपालदेशस्य गोर्खामण्डले बुढीगण्डकी-नद्याम् सहसा उत्पन्नेन जलप्रवाहेन बहूनि गृहाणि नष्टानि। ह्यः (अक्टोबर-मासस्य एकादशे दिनाङ्के) प्रभाते सञ्जातस्य तडित्प्लवनस्य कारणात् नदीतीरस्य जनवासक्षेत्रेषु आपत्संभावितेभ्यः क्षेत्रेभ्यः जनान् सुरक्षितस्थानानि प्रति गन्तुम् अधिकारिभिः निर्देशः प्रसारितः। वर्तमाने कापि जनहानिः आहतता वा न प्रतिवेदिता इति अधिकारिभिः सूच्यते।

भूस्खलनेन निर्मितायाः तात्कालिकजलबन्धिकायाः विदारणात् एव अयं झटिति जलप्रवाहः सञ्जातः इति संशयः वर्तते। प्रभाते चतुर्वादने बुढीगण्डकी-नद्याः जलस्तरः सहसा वर्धितः इति वृत्तैः ज्ञायते। तीव्रस्य प्रवाहस्य शब्दः दूरस्थानेष्वपि श्रुतः इति वार्त्ताः सन्ति। नद्याः पङ्कयुक्तैः मलिनैः जलैः तीरक्षेत्रेषु भीतिः व्याप्ता। प्लवनस्य वास्तविकं कारणम् इदानीं न निश्चितम्।

 ग्यानेष् कुमारस्य स्थानत्यागाय सि जे पी प्रक्षोभः।

 राष्ट्रराजधानी संघर्षभरिता। नगरम् आरक्षकाधीनम्। 

राजनैतिकदलनेतारः गृहात्, विमानात्, यानात्, मार्गात् च निगृहीताः। 

नवदिल्ली> शनिवासरः दिल्लीवासिनां नगरस्थानां च दुर्दशा आसीत्। मुख्यनिर्वाचनायुक्तस्य ग्यानेष् कुमारस्य पदवीत्यागाय सि जे पी [क्रोकोच् जनता पार्टी] इति युवजनसंघस्य नेतृत्वे आयोजितः युवजनप्रक्षोभं दमयितुं केन्द्रसर्वकारेण नियुक्तः आरक्षक-केन्द्रसेनादलः पूर्वेद्युः रात्रावेव नगरनियन्त्रणं स्वाधीने कारितम्। आन्दोलनकेन्द्रमिति निश्चितं जन्तर मन्दरस्थानं तटस्थानि विन्यस्य सम्पूर्णतया अगम्यमानं कृतम्। 

 भारत-विन्डीसयोः तृतीया टि-२० स्पर्धा अद्य। 

इन्दोर्> पञ्चस्पर्धात्मक टि-२० परम्परायाः तृतीया स्पर्धा रविवासरे इन्दोर् क्रीडाङ्कणे सम्पत्स्यते। रात्रौ सप्तवादने स्पर्धा आरप्स्यते। परम्परायां भारतं वेस्ट् इन्डीसश्च १ - १ इति रीत्या समस्थितिं पालयतः।

 रियादे विमाननिलये हूत्याक्रमणं

यात्रिकाः व्रणिताः, विमानानि निरस्तानि। 

रियादः> हूति-सौदिसंघर्षः तीव्रमुपगच्छति। शनिवासरे सौद्याः राजनगर्यां रियादे 'किङ् खालिद्' अन्ताराष्ट्रविमाननिलये शनिवासरे अग्निशस्त्राक्रमणमभवत्। बहवः यात्रिकाः व्रणिताः इति सूच्यते। आक्रमणानन्तरं विमानसेवाः निरस्ताः। 

 भारत-विन्डीस टि २०। 

द्वितीयस्पर्धायां विन्डीसस्य विजयः। 

विन्डीसाय शतकं प्राप्तवान् गणनायकः षाय् होपः। 

    राञ्ची> भारतस्य कन्दुकताडकैः आरचितं धावनाङ्कपर्वतम् अनुगम्य प्रभञ्ज्य वेस्ट् इन्डीसस्य ताडकाः। भारतं विरुध्य वेस्ट् इन्डीसस्य द्वितीया टि २० क्रिकेट स्पर्धा ४ ताडकानां विनष्टे विन्डीसेन विजिता। प्रथमं कन्दुकताडनं कृतवत् भारतं २० क्षेपणचक्रेषु ५ ताडकानां विनष्टे २४९ धावनाङ्कान् सम्पादयामास। विन्डीसस्तु १८.३ क्षेपणचक्रेषु ४ ताडकानां विनष्टे २५२ धावनाङ्कान् सम्पाद्य विजयलक्ष्यं प्राप। विन्डीसस्य बृहत्तमं धावनाङ्कानुगमनं [run chase] भवत्येतत्। 

 ​भारतवंशजायाः नवनीतम् नवी पिल्लै महोदयायाः कृते शान्तिनोबेल् पुरस्कारः।

     स्टोक्होम्> द्विसहस्राधिकषड्विंशतितमे (२०२६) वर्षे शान्त्यै नोबेलपुरस्कारः भारतवंशजायाः नवनीतं नवी पिल्लै महोदयायाः कृते प्राप्तः। दक्षिणाफ्रिकादेशजाता नवनीतं नवी पिल्लै महोदया मानवाधिकारकार्यकर्त्री न्यायाग्रणी च अस्ति। सा पूर्वम् संयुक्तराष्ट्राणाम् (UN) मानवाधिकारायोगस्य उच्चायुक्ता आसीत्। सम्प्रति सा पलस्तीनदेशस्य कृते संयुक्तराष्ट्राणाम् स्वतन्त्रायोगस्य अध्यक्षा अस्ति। 

 ​‘मतचौर्यम्’ इति आरोपाय प्रमाणम् आवश्यकम्; निर्वाचन आयोगस्य पक्षं  कुर्वन्तः द्विचत्वारिंशत् पूर्वन्यायाधीशाः

​नवदिल्ली>

संविधानसंस्थानां विश्वास्यतां खण्डयतां प्रचाराणां विरुद्ध्य सवधानतासूचनां कुर्वन्तः द्विचत्वारिंशत् (४२) पूर्वन्यायाधीशाः पत्रमेकम् प्रकाशितवन्तः। निर्वाचनआयोगं न्याया पीठं च उद्दिश्य निराधार-आरोपाणां कारणेन प्रजातन्त्रे जनविश्वासं शिथिलं करोतीति पत्रे निर्दिष्टम्। पूर्व-उच्चतमन्यायालयस्य न्यायाधीशः श्रीहेमन्तगुप्तः श्रीपङ्कजमित्तलः च एतस्मिन् पत्रे हस्ताक्षरम् अकुरुताम्। वर्तमानराजनैतिकस्थितौ मौनावलम्बनं निष्पक्षता न भवति, संविधानसंस्थाः निरन्तरम् आक्रमणं सहन्ते इति तैः स्पष्टीकृतम्।

 आन् कार्सः साहित्यनोबेल् प्राप्तवती। 

स्टोक् होमः> साहित्यविभागे अस्य वर्षस्य नोबेलपुरस्काराय कनेडियाकवयित्री प्रबन्धकारिणी, तथा साहित्यनिपुणा च आन् कार्सः (७६)अर्हा अभवत्। रचनामण्डले कालातीतं नूतनमार्गं मार्गमाणा साहित्यकारी भवति आन् इति पुरस्कारसमित्या निरूपितम्। समग्रयोगदानं पुरस्कृत्य अस्ति पुरस्कारः।

 श्रीशङ्कराचार्य संस्कृतविश्वविद्यालयस्य संस्कृतदिनोत्सवः समाप्तः।

डो जि गंगाधरन् नायर्,  डो के  मुरलिः, उषा नङ्ङ्यर् इत्येते  समादृताः। 

कालटी> केरले श्रीशङ्कराचार्य संस्कृतविश्वविद्यालयस्य  संस्कृतदिनोत्सवः समाप्तः। समाप्तिसम्मेलनं कुलपतिः सिसा तोमसः उद्घाटनमकरोत्। उज्जैनीस्थस्य महर्षि पाणिनि संस्कृत एवं वेदविश्वविद्यालयस्य भूतपूर्वः कुलपतिः डो सि जी विजयकुमारः मुख्यभाषणं कृतवान्। 

  संस्कृतक्षेत्राय कृतं समग्रयोगदानं पुरस्कृत्य विख्यातः संस्कृतपण्डितः महामहोपाध्यायः डो जि गंगाधरन् नायर्, आयुर्वेदस्य अनुशीलनानुसन्धानमण्डले कृतं योगदानं पुरस्कृत्य प्रमुखः आयुर्वेदभिषग्वरः डो के मुरलिः, कूटियाट्टकलायां योगदानमालक्ष्य उषा नङ्ङ्यार् इत्येते विश्वविद्यालयेन समादृताः। 

  संस्कृतोत्सवस्य अंशतया वाक्यार्थविचारः, छात्राणां कृते विविधाः स्पर्धाः च आयोज्य सम्मानानि वितीर्णानि।

 इरानयुद्धे यू एसस्य ८१ विमानानि विनष्टानि। 

वाषिङ्टणः> सप्त मासान् यावत् इरानं विरुध्य युद्धे अमेरिकायाः ८१ युद्धविमानानि ड्रोणयन्त्राणि च  विनष्टानि वा दुष्टानि जातानीति 'कोण्ग्रस् रिसर्च् सर्वीस्' इत्यस्य नूतनप्रवादः। ३१९२४ कोटि रूप्यकाणां नष्टं गण्यते। 

 सप्तदशसहस्रपादोन्नतौ तडिदाघातः 

इन्डिगो-विमानस्य अग्रभागे क्षतिः, आपत्कालीनमवतरणम्

लख्नौ> पट्नातः लख्नौदेशं प्रति सप्तदशसहस्रपादोन्नते आकाशे उड्डीयमानस्य इन्डिंगो विमानस्य उपरि तडिदाघातः अभवत्। तडिदाघातानन्तरं विमानस्य आपत्कालीनावतरणं कृतम्। विमानस्य अग्रभागे क्षतिः अभवत्। विमाने विद्यमानैः षट् कर्मकरैः साकम् आहत्य ११० यात्रिकाः आसन्। सर्वे सुरक्षिताः इति अधिकारिभिः आवेदितम्। निर्धारितसमयात् अष्टनिमेषात् पूर्वमेव विमानं सुरक्षितरूपेण लख्नौ विमानपत्तने सम्प्राप्तम्। Photo: X/ TOILucknow

 रिसर्वबेंकेन 'रिपो'मानं वर्धापितम्।

ऋणभारं वर्धिष्यते।

मुम्बई> भारतीय रिसर्व बेंकेन [RBI] वित्तकोशेभ्यः दीयमानस्य ऋणस्य वृद्धिमानं [रिपो मानं Ripo rate] 0.25% वर्धापितम्। अतः एतत्  भवन-वाहन-वैयक्तिक ऋणानां वृद्धिवर्धनस्य कारणाय भविष्यति। ५.२५ इत्यतः ५. ५ इत्येव नूतनं रिपोमानम्। 

  २०२३ फेब्रुवरीतः परं प्रथमतया एव रिपोमानस्य वर्धापनम्। राष्ट्रस्य वर्तमानीनार्थिकवर्षस्य अभिवृद्धिः ६.७ प्रतिशतमित्यतः ७.१ % इति अनुमीयते।

 प्रसिद्धः चलच्चित्राभिनेता नाना पाटेकरः दिवङ्गतः।

गोवा>प्रसिद्धः हिन्दी-मराठी-चलच्चित्राभिनेता नाना पाटेकरः (७५) दिवङ्गतः। हृदयाघातेन पीडितः सः गोवायाः निजीयचिकित्सालये अन्तिमश्वासं त्यक्तवान्। ‘क्रान्तिवीर्’ इति चलनचित्रे उत्कृष्टाभिनयस्य कृते तेन श्रेष्ठाभिनेतुः राष्ट्रस्तरीययचलच्चित्रपुरस्कारः प्राप्तः। कलाक्षेत्रे तस्य उत्कृष्टयोगदानं परिगणय्य २०१३ तमे वर्षे पद्मश्री पुरस्कारेण सः समादृतः। तस्य सविशेषा अभिनयशैली संभाषणानि च भारतीय चलनचित्रेषु अपूर्वा भवति।

 हर्मन् प्रीतकौर् क्रिकट्नायिकापदं त्यक्तवती।

 

नवदिल्ली> भारतस्य महिला क्रिकटक्रीडाचरित्रे सुवर्णाध्यायम् आलिखितवती श्रेष्ठा गणनायिका हर्मन् प्रीतकौर् वर्या राष्ट्रियक्रीडागणस्य पदं संत्यजति। सामाजिकमाध्यमेन आसीत् तस्याः स्तरत्रयस्यापि नायिकापदत्यागोद्घोषणम्। उपनायिका स्मृति मन्थाना नूतननायिकारूपेण बि सि सि ऐ संस्थया चिता।

 होर्मुस् समुद्रसङ्कोचे इन्धनमहानौकां प्रति आक्रमणं -

११ भारतीयनाविकाः आहताः। 

नवदिल्ली> होर्मुस् समुद्रसङ्कोचे पनामा राष्ट्रध्वजं वहन्ती तैलेन्धनमहानौका व्योमाक्रमणाधीना जाता। भारतीयाः ११ नाविकाः आहताः इति विदेशकार्यमन्त्रालयेन निगदितम्। आहत्य १९ वृत्तिकराः महानौकायां सन्ति। तेषु १७ जनाः भारतीयाः भवन्ति। तेषु ११ कर्मकराः एव व्रणिताः।

 ग्यानेष् कुमारस्य स्थानत्यागाय प्रक्षोभः। 

राजधानीनगर्यां आन्दोलनाग्निः प्रोज्वलते। 

राहुल-प्रियङ्कादयः निगृहीताः; विमुक्ताश्च। 

राहुल गान्धी बलादपनीयते। 

नवदिल्ली> निर्वाचनायोगस्य एस् ऐ आर् प्रक्रियायां प्रलोमकरणमारोप्य विपक्षदलैः आरब्धः प्रक्षोभः ह्यः उच्चस्थमभवत्। ओक्टोबर् द्वितीयदिनाङ्के - गान्धिजयन्तिदिने - सि जे पी संघैः मुम्बैय्याम् आरब्धः प्रक्षोभः अनन्तरदिनेषु दिल्ल्यां जन्तर मन्दरं केन्द्रीकृत्य अनुवर्तते स्म। सि जे पी संघं विना विभिन्नैः विपक्षीयछात्रदलैः युवजनसंघटनैश्च आन्दोलनम् आयोजयामास। रक्षिपुरुषैः सह संघर्षोSपि जातः। 

  मंगलवासरे एषः प्रक्षोभः कोण्ग्रसः नेतृत्वे 'इन्डिया'सख्येन स्वीकृतः। राहुलगान्धिनः नेतृत्वे संसद्सदस्याः प्रभाते एकादशवादने मुख्यायुक्तस्य कार्यालयं प्रति पथसञ्चनं समारब्धम्। मार्गमध्ये सदस्याः निगृहीताः निवारिताश्च। किन्तु अप्रतीक्षितप्रक्रमेण विपक्षनेता राहुल गान्धी समीपस्थस्य आकाशवाणीभवनस्य परिसरं प्रविश्य उपवेशनान्दोलनमारब्धम्। प्रियङ्का गान्धी, के सि वेणुगोपालः इत्यादयः नेतारः अपि अनुयायिभिः सह राहुलस्य समीपं प्राप्तवन्तः। 

  राहुल गान्धिनः एतादशेन आकस्मिकप्रक्रमेण दिल्ल्याः आरक्षकदलं परिभ्रान्तमभवत्। अनुनयश्रमः विफलो जातः। रात्रौ अष्टवादने राहुलं प्रियङ्कां च इतरैः सदस्यैः सह आरक्षकसंघः हठेन निगृह्य यानं प्रावेशयत्। किन्तु राहुलः यानात् बहिर्गन्तुमुद्युक्तवानपि न शक्यते स्म। किञ्चित्कालानन्तरं सर्वेSपि विमोचिताः।

 युरुग्वा-भारतसौहृदस्पर्धा।

युरुग्वा - ६, भारतं - १।

कोल्कोत्ता> भारतस्य युरुग्वापादकन्दुकगणेन सह कृते सौहृदप्रतिद्वन्द्वे युरुग्वागणस्य विजयः। एकं विरुध्य षट् लक्ष्यकन्दुकैः आसीत् युरुग्वाविजयः। 

 मेघविद्युता सह वृष्टिः क्रीडायाः प्रतिबन्धमसृजत्। मध्ये अल्पकालं यावत् क्रीडा स्थगिता च। क्रीडायाः प्रथमार्धकाले आसीत् भारतस्य लक्ष्यसंप्राप्तिः। युरग्वागणस्तु द्वयोरर्धयोः ६ लक्ष्याणि सम्प्राप।

 मेसिवर्यस्य अन्तिमा पादकन्दुकस्पर्धा बुधवासरे प्रत्युषसि। 

ब्यूणस् ऐरिस्> अर्जेन्टीना गणवेषं धृत्वा लयोणल् मेस्सेः अन्तिमा अन्ताराष्ट्रियपादकन्दुकस्पर्धा बुधवासरे प्रत्युषसि ४.३० वादने [भारतसमयः] 'एस्टाडियो मोण्युमेन्टल्' क्रीडाङ्कणे  सम्पत्स्यते।  विश्वश्रेणीकरणे ९३ तमस्थाने वर्तमानः बनिन् गण एव अर्जन्टीनायाः प्रतिद्वन्द्वी।

  अतीतविश्वचषकात्परम् अन्ताराष्ट्रियस्पर्धाभ्यः विरतिं प्रख्यापितवते मेसिवर्याय अर्जन्टीना पादकन्दुकसमित्या एव अन्तिमाभिवादनस्पर्धा आयोज्यते। अर्जन्टीनया सह दशकद्वयाधिकसंवत्सराणि यावत् दीर्घितायाः पादकन्दुकयात्रायाः अद्य परिसमाप्तिर्भविष्यति।

 अद्य भारत-युरग्वाय् पादकन्दुकस्पर्धा।

कोल्कोत्ता> ब्रसीलेन सह पादकन्दुकक्रीडायाः अनन्तरं मंगलवासरे रात्रौ भारतं चरित्रे प्रथमविश्ववीरेण युरग्वायराष्ट्रेण सह क्रीडति। कोल्कोत्तायां साल्ट् लेक् क्रीडाङ्कणे सार्धसप्तवीदने अस्ति स्पर्धा। 

  द्वितीयवारमेव भारतं युरग्वायम् अभिमुखीकरोति। प्रथमस्पर्धा १९८२ तमे वर्षे नेहरू चषके आसीत्। तदानीं ३-१ इति क्रमे युरग्वायः विजितः। फिफायाः श्रेणीकरणे युरग्वायः २० तमस्थाने अस्ति। भारतं तु १३८ तमे स्थाने च।

 वैद्यशास्त्रनोबेल् पुरस्काराय त्रयः  उद्घोषिताः। 

पुस्कारोद्घोषणम्।

स्टोक होमः> अस्य वर्षस्य वैद्यशास्त्रनोबेल् पुरस्कारः उद्घोषितः। त्रयः अर्हाः अभवन्। यू एस् - जर्मन् गवाषकाः नाम्ना काल् डेय्स् रोत् (५४), पीटर् हेग्मान् ७१), जोर्ज् नगेल् (७३) इत्येते पुरस्कृताः। मस्तिष्कस्थानां वैयक्तिकनाडीकोशानां प्रवर्तनं प्रकाशम् उपयुज्य  नियन्त्रणविधेयं सुसाध्यमाने अनुशीलने [Optogenetics] अस्ति पुरस्कारः।

 प्रकाशेन मस्तिष्कीयनाडीकोशिकानां नियन्त्रणम्; कार्ल-डीसेरोथ्, पीतर्-हेगेमन्, जोर्ज्-नागेल् इत्येतेभ्यः २०२६ वर्षे वैद्यशास्त्रे नोबेल्-पुरस्कारः

​स्टाक्होम्> (Stockholm) — २०२६ तमस्य वर्षस्य वैद्यशास्त्राय (Medicine) नोबेल्-पुरस्कारः (Nobel Prize) त्रिभ्यः वैज्ञानिकेभ्यः उद्घोषितः। कार्ल्-डीसेरोथ् (Karl Deisseroth), पीतर्-हेगेमन् (Peter Hegemann), जोर्जज्-नागेल् (Georg Nagel) इत्येते वैज्ञानिकाः अस्य पुरस्कारस्य भागिनः अभवन्। एतेभ्यः प्रकाश-नियन्त्रित- आयस-प्रणालीनां (light-gated ion channels) अन्वेषणाय, प्रकाश-आनुवंशिकी-प्रविधेः (Optogenetics) विकासाय च संयुक्तरूपेण एषः पुरस्कारः समर्पितः। स्वीडन् (Sweden) देशस्य कैरोलिन्स्का-संस्थायाः (Karolinska Institute) नोबेल्-समित्या एषा विज्ञप्तिः कृता।

 ब्रिटीषविमानं २८,००० पादमितम् अधः निपतितम्। 

लण्टनं> फ्लै दुबाय् विमानघटनायाः जातस्य प्रकम्पनस्य विमोचनात्पूर्वं तादृशी इतरा घटना अपि ब्रिटनादागच्छति। 

  लण्टने हीत्रो विमाननिलयात् षिकागोस्थं 'ओहेयर्' विमाननिलयं प्रति डयमानं ब्रिटिश एयर्वेस् संस्थायाः बोयिंग् ७७७ विमानं आपत्कालीनरीत्या हीत्रोविमाननिलये प्रत्यवतरणं कारितम्। हेतुः क इति न स्पष्टीकृतः। विमानं यदा अयर्लान्डस्य उपरि प्राप्तं तदा ३७,००० पादमितात् उच्चात् अधः निपत्य क्षणाभ्यन्तरे ९००० पदमितम् उच्चावस्थां प्राप्तमासीत्। अस्मिन् समये विमानात् 'स्क्वाक् 7700' इति आपत्कालीनसन्देशः बहिरागतः। भारलघूकरणाय इन्धनविसर्जनं कृतमिति वृत्तान्तीक्रियते। 'अप्रतीक्षितं प्रवर्तनदोष' एव यात्रासमापनाय कारणमिति कतिपयैः ब्रिटीषीयमाध्यमैः वृत्तान्तीकृतम्।

 एष्यन् गयिंस् क्रीडायै वर्णोज्वलपरिसमाप्तिः।

आगामि गयिंस् खत्तरे। 

गयिंस् समाप्तिकार्यक्रमात्।

नगोया> जापाने 'एची-नगोया' नामकं नगरं केन्द्रीकृत्य अतीतानि पञ्चदशदिनानि यावत् आयोजिताः एष्यन् गयिंस् स्पर्धाः वर्णशबलैः कार्यक्रमैः परिसमाप्ताः। २०३० तमे वर्षे सम्पत्स्यमानस्य गयिंस् महोत्सवस्य आतिथेयराष्ट्रेण खत्तरेण गयिंस् दीपशिखा पताकया सह स्वीकृता।

  नगोयायां 'मिसुहो पलामो' इति कायिकक्रीडाङ्कणे जापानस्य राजकुमारः फुमिहि तो, तस्य पत्नी किको इत्यादीनां सान्निध्ये एष्यायाः ओलिम्पिक्स् कौण्सिल् संस्थायाः अध्यक्षः षेक् जोवान् वर्यः समाप्तिघोषणं कृतवान्।

 युक्रैने रष्यायाः आक्रमणमनुवर्तते।

कीव्> युद्धविरामाय अन्ताराष्ट्रनयतन्त्रप्रक्रमेषु पुरोगच्छत्सु युक्रैनं प्रति रष्यायाः तीव्रमाक्रमणम्।  जर्मन्याः चान्सलर् पदीयः फ्रेडरिक् मेर्सन् वर्यस्य युक्रैनसन्दर्शनमध्ये आसीत् गतदिनस्य आक्रमणम्। कीव् नगरस्थः मुख्यसेतुः आक्रमणे भग्नः। 

  सामान्यजनान् विरुध्य रष्यया क्रियमाणं युद्धं मेर्स् वर्येण अपलपितम्। इदानीं युक्रैनं विरुध्य क्रियमाणं युद्धम् अचिरात् यूरोपं प्रतिभवेदिति सः पूर्वसूचनामदात्। युक्रैनाय शताधिककोटि डोलर् मूल्यमितस्य सैनिकसाहाय्यं जर्मन्या उद्घोषितम्। 

 रष्य-यूक्रेन-युद्धे भारतस्य मध्यस्थता

     नवदिल्ली> वैदेशिककार्यमन्त्री एस्. जयशङ्करः म्यूख-नेतृसम्मेलने (Munich Leaders Meeting) अवदत् यत् रष्य-यूक्रेन-युद्धस्य समापनाय भारतम् सम्प्रति सक्रियतया मध्यस्थतां करोति। भारतम् केवलं शान्तेः आह्वानं न करोति, अपि तु द्वयोः देशयोः मध्ये महत्वपूर्णसन्धीनां स्थापनाय यतते।

तेन उक्तं यत् १९५० तः भारत-रष्य-देशयोः मैत्रीपूर्णाः सम्बन्धाः सन्ति। यदा भारतस्य सुरक्षायाः संकटः आसीत्, तदा सोवियत-सङ्घः अस्माकं साह्यम् अकरोत्। अद्य एषः सम्बन्धः आर्थिक-सैन्य-ऊर्जा-अन्तरीक्ष-क्षेत्रेषु सुदृढः अस्ति।

जयशङ्करः स्पष्टीकृतवान् यत् कृष्णसमुद्रे नौकायानसुरक्षायै, अन्न-ऊर्जा-निर्यातविषये, परस्परम् आक्रमणाभावाय च भारतम् उभाभ्यां देशाभ्यां सह वार्तां कुर्वत् अस्ति। एताः चर्चाः सम्प्रति प्रचलन्त्यः सन्ति।

 ग्यानेष् कुमारं विरुध्य केरले दक्षताविभगस्यान्वेषणम्।

अनन्तपुरी> मुख्यनिर्वाचनायुक्तं ग्यानेष् कुमारं विरुध्य राज्य दक्षताविभागेन [Department of Vigilance] पुनरन्वेषणं विहितम्। केरले यदा सः सार्वजनीननिर्माणविभागस्य [Public Work Department - PWD-] कार्यदर्शिपदे स्थिते  २००६ तमे तं विरुध्य दक्षताविभागेन विधत्तं प्रकरणं पुनरन्वेष्टुं गृहमन्त्री रमेश चेन्नित्तला निरदिशत्। 

  अङ्कमाली - अनन्तपुरी 'एम् सी रोड्' देशीयमार्गस्य विकसनाय   निर्माणसन्धिं स्वीकृतवत्याः मलेष्यीयसंस्थायाः तन्त्रज्ञः लीसी बिन् इत्यस्य आत्महत्यायां ग्यानेष कुमारस्या अविहितः व्यवहारः अपि कारणमासीदिति आरोपः एव प्रकरणस्य आधारः। मन्त्रिणः निर्देशमनुसृत्य दक्षताविभागेन प्राथमिकान्वेषणमारब्धम्।

 तन्त्रज्ञस्य आत्माहुतिलेखे ग्यानेष कुमारस्य नाम परामृष्टमासीदिति तदानीन्तनवित्तमन्त्री डा तोमस् ऐसकः समीपकाले उक्तवानासीत्। किन्तु तन्त्रज्ञस्य आत्माहुतिलेखस्य केरलं प्रति हस्तान्तरीकरणाय सर्वकारस्य पक्षतः उद्यमो नाभवत्। ग्यानेषस्य स्थानान्तरमासीत् एक एव दण्डप्रक्रमः। सः अचिरादेव deputation  प्रकारेण केन्द्रसर्वकारसेवार्थं गतवान् च।

 रष्या-युक्रेन् युद्धविरामाय भारतस्य दौत्यम्। 

शान्तिनिर्देशान् प्रति युक्रेनस्य अनुकूलनम्। 

नरेन्द्र मोदी युक्रेनस्य राष्ट्रपतिः वोलोदिमिर् सेलन्स्की च।

कीव्> सार्धवर्षातीतस्य रष्या-युक्रेन् युद्धस्य सम्पूर्णविरामाय समग्रनिर्देशान् प्रस्तूय भारतस्य अन्ताराष्ट्रियनयतन्त्रोद्यमः। युद्धविरामाय भारतेन समर्पिताः निर्देशाः, अमेरिका तुर्की ईजिप्तः इत्येतेषां निर्देशेभ्यः समग्राः विशालहितयुक्ताः चेति युक्रेनस्य विदेशकार्यमन्त्री आन्द्री सिबिहा वर्येण प्रस्तुतम्। 

  ऊर्जाक्षेत्रेषु सम्पूर्णः आक्रमणविरामः, कृष्णसमुद्रे युद्धविरामः - एतयोः  युगपत् प्रवृत्तिपथम् आनयनम्  इत्येव भारतनिर्देशानां सारः इति सूच्यते।

  युद्धविरामदौत्ये व्यवहाराय भारतस्य प्रक्रमान् रष्यायाः राष्ट्रपतिः व्लादिमीर पुतिनः प्रशशंस। शान्तिपुनःस्थापनाय नरेन्द्र मोदिनः  हस्ते श्रेष्ठाः आशयाः वर्तन्ते इति पुतिनेन प्रोक्तम्।

 एष्यन् गयिंस्

क्रिकेट,होकी क्रीडाद्वये सुवर्णम्।

होकीस्पर्धायां सुवर्णं प्राप्तवतः भारतगणस्य आह्लादः। 

नगोया> पुरुष क्रिकट् स्पर्धायाः अन्तिमप्रतिद्वन्द्वे पाकिस्थानं १९ धावनाङ्कैः पराजित्य भारतं सुवर्णपदकमलभत। अनुस्यूततया द्वितीयवारमेव एष्यन् गयिंस् मध्ये भारतस्य सुवर्ण प्राप्तिः। 

 होकिस्पर्धायां पञ्चमवारमपि सुवर्णं सम्प्राप्य भारतीयपुरुषाः २०२८ तमवर्षस्य  ओलिम्पिक्स् स्पर्धायै योग्यतां सम्पादयामास। अन्तिमचक्रे मलेष्यां ५ - १ इति लक्ष्यक्रमेण पराजित्य एव सुवर्णप्राप्तिः। गतदिने महिलाविभागे अपि भारतं सुवर्णाभिषिक्तमासीत्। प्रथमतया एव पुरुष-महिलाविभागयोः होकिस्पर्धायां सुवर्णप्राप्तिः।

 'फ्लै दुबाय्' विमाने सञ्जातं भीकरप्रवर्तनमिति यू ए ई । 

स्मित् मच्चाराय अभिनन्दनप्रवाहः।

दुबाय्> गतदिने यू ए ई राष्ट्रस्य विमाने मुख्यवैमानिकः आक्रान्तः इति दुर्घटना भीकरप्रवर्तनमिति राष्ट्रस्य राजनीतितन्त्रोपदेष्टा अन्वर् गर्गाष् इत्यनेन प्रोक्तम्। गुरुतरेण क्षतोSपि यात्रिकानां प्राणरक्षणाय प्रययितवान् भारतीयः मुख्यवैमानिकः स्मित मच्चारः अभिनन्दनमर्हतीति तेन प्रस्तुतम्।

  भारतप्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी तं दृश्यप्रणालिकया आहूय राष्ट्रस्य कृतज्ञताम् अभिनन्दनं च प्राकाशयत्। मच्चारस्य स्वास्थ्यावस्थामधिकृत्य च मोदी मार्गितवान्।  तथा च यू एस् राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पः , इस्रयेलस्य प्रधानमन्त्री बञ्चमिन् नेतन्याहुः, इतरे राष्ट्रनेतारश्च स्मित मच्चारस्य विपदिधैर्यं, साहसिकतां चानुमोदितवन्तः।

 एस् ऐ आर् - सविशेषप्रवर्तनेन निष्कासिताः प्रत्यानेष्यन्ते।

नवदिल्ली> समग्र मतदानावलीपरिष्करणे [SIR] सञ्जातानां विवादानां विमर्शनानां समाश्वासाय केन्द्रनिर्वाचनायोगस्य 'रक्षाप्रवर्तनम्'। अस्य प्रक्रमस्य अंशतया, येषु राज्येषु SIR प्रक्रिया सम्पूर्णा तत्र निष्कासितान् नूतनया अन्तर्भवितुमिच्छून् च पुनरानेतुं सविशेष प्रवर्तनं [special drive] सञ्चालयितुं केन्द्रनिर्वाचनायोगेन आयोजिते राज्यस्थानां मुख्यनिर्वाचनाध्कारिणाम् उपवेशने निश्चितम्। 

  तदर्थं मार्गनिर्देशाः उद्घोषिताः। प्रदेशस्थाः बी एल् ओ पदीयाः गृहसम्पर्कं कृत्वा नूतनान् अन्तर्भावयितुं प्रयततिव्याः।

 सहवैमानिकः मुख्यवैमानिकम् आक्रम्य विमानं सन्निपात्य भञ्जितुमुद्यमः। 

भारतीयवैमानिकस्य विपदिधैर्येण सर्वे यात्रिकाः सुरक्षिताः। 

विमानं सौद्यां झटिति  अवतारितम्। 

अनुविद्धः मुख्यवैमानिकः स्मित मच्चारः। 

टेल् अवीव्>  दुबाय् तः इस्रयेलं प्रति डयमानस्य 'फ्लै दुबाय्' विमानस्य वैमानिकप्रकोष्ठे [Cockpit] वैमानिकसंघट्टनम्। ओमानीयः सहवैमानिकः भारतीयं मुख्यवैमानिकं - नाम्ना स्मित् मच्चार् - निशितेनायुधेन विव्याध। तीव्रेण क्षतः मुख्यवैमानिकः विपदिधैर्यमवलम्ब्य प्रकोष्ठद्वारमुद्घाटितवान्। भयचकितेषु  यात्रिकेषु केचन धैर्मवलम्ब्य विमानचालकप्रकोष्ठं प्रविश्य आक्रमणकारिणं सहवैमानिकम् अभिभाव्य बबन्धुः। 

  ओमानीयस्य सहवैमानिकस्य नामादिकं न लब्धम्। तस्य भीकरसम्बन्धमारोप्य इस्रयेलस्य प्रधानमन्त्रिणः  बञ्चमिन् नेतन्याहोः प्रस्तावः आगतः। लोकनेतारः भारतीयवैमानिकं मच्चार् वर्यं अभिनन्दनैः प्रशंसावचनैः अनुमोदितवन्तः।

 भारताय महिला यष्टिक्रीडायां ४४ वर्षेभ्यः परं सुवर्णम्, ओलिम्पिक्स् योग्यता।

सुवर्णं प्राप्तः भारतस्य महिलागणः। 

नगोया> एष्यन् गयिंस् क्रीडायां महिलानां यष्टिक्रीडायां [Hockey] ४४ वर्षेभ्यः परं भारतस्य सुवर्णप्राप्तिः। चीनराष्ट्रं प्रत्युत्तररहितेन एकेन लक्ष्यकन्दुकेन पराजित्य आसीत् भारतीयमहिलानाम् अविस्मरणीयविजयः। अनेन विजयेन भारतम् ओलिम्पिक्स् स्पर्धायै योग्यतामपि स्वायत्तीचकार। इतः पूर्वं १९८२ तमे वर्षे आसीत् अस्मिन् विभागे भारतस्य सुवर्णप्राप्तिः।

International Day of Peace

 महात्मागान्धिनः जन्मजयन्ती – अहिंसायाः सत्यस्य च शाश्वतप्रकाशः

    अद्य महात्मागान्धिनः जन्मवार्षिकोत्सवः वर्तते, यः अहिंसां सत्याग्रहञ्च आयुधत्वेन स्वीकृत्य आङ्ग्लसाम्राज्यमपि अवनतमकरोत्। एषः दिवसः जगति सर्वत्र 'अन्ताराष्ट्रियाहिंसादिनम्' इति रूपेण आचर्यते।

'मम जीवनमेव मम सन्देशः' इति उद्घोषितवान् गान्धीमहोदयः सत्यम्, अहिंसाम्, समताम्, भ्रातृभावञ्च आधारीकृत्य जीवनं कृतवान्। विश्वासी, तर्कनिष्ठः, धर्मनिरपेक्षश्च भूत्वा सः पारम्परिकानि आधुनिकानि च मूल्यानि एकीकृत्य आचरत्।

दक्षिणआफ़्रिकादेशे वर्णभेदविरुद्धात् निरायुध-युद्धात् परं १९१५ तमे वर्षे भारतं प्रत्यागतः सः चम्पारण-सत्याग्रहः, असहयोगसमरः, लवणसत्याग्रहः, 'भारतं त्यजत' (क्विट् इण्डिया) इत्यादि रक्तरहितविप्रतिषेधैः भारतीयस्वातन्त्र्यसंग्रामस्य नेतृत्वमकरोत्। सः सामाजिकदुराचाराणाम् उन्मूलनार्थं प्रायतत, भारतविभाजनसमये च शान्तिदूतः भूत्वा जनानां मध्ये सञ्चारमकरोत्। मार्टिन् लूथर् किङ्ग् जू नियर्, नेल्सन् मण्डेलः इत्यादयः विश्वनेतारः गान्धिदर्शनेन प्रभाविताः अभवन्। अद्यतनयुगे अपि गान्धीयाशयानां प्रासंगिकता अनवरतं प्रवर्धते।

 अद्य अन्ताराष्ट्र अहिंसादिनम्। 

आराष्ट्रं महात्मागान्धिने श्रद्धाञ्जलिः। 

नवदिल्ली> ओक्टोबर् २ भारतस्य राष्ट्रपितुः महात्मागान्धिनः जन्मदिनम्। तस्य १५८ तमे जन्मदिने राष्ट्रे सर्वत्र विविधैः कार्यक्रमैः भारतस्य स्वतन्त्रतायै समर्पितं गान्धिमहाभागस्य अहिंसाधिष्ठितं त्यागोज्वलं च जीवितम् अनुस्मर्यते। संयुक्तराष्ट्रसभया दिनमिदं अन्ताराष्ट्रिय अहिंसादिनत्वेन आचर्यते च।