OUR YouTube Channel 1. SampratiVartah |  
Statutary Warning- चलन मुद्रिका download कृत्वा विद्यालयेषु प्रदर्शनीया https://twitter.com/samprativartah

marquee

संस्कृतपठनेन बुद्धि: वर्धते इति मतिमुन्नीय गवेषका:॥ व्यावहारिकप्रयोगैः संस्कृतं राष्ट्रियभाषा भवितव्या - डॉ. बलदेवानन्दसागरः।

Social Media

Call for Papers
Samprati Vārtāḥ (Śodhamañjarī)
An International Peer-Reviewed /Refereed Research Journal on Indology and Indian Knowledge System
🌐 Publishing in: Sanskrit | English | Hindi

Friday, September 4, 2026

 बहिराकाशनिलयं केरलात् अद्य द्रष्टुं शक्यते। 


कोच्ची> आकाशदृश्येषु उत्सुकानां केरलीयानां अन्तराष्ट्र बहिराकाशनिलयं नग्ननेत्रैः द्रष्टुम् अवसरः। शुक्रवासरे सायं ७. ४० वादनतः ७. ५५ पर्यन्तं निलयं द्रष्टुं शक्यते। 

  प्रज्वलन् , शीघ्रतया सञ्चरन्, दक्षिण-पश्चिमाकाशात् उत्तर-पूर्वीयदिशां प्रति चलन्तं प्रकाशबिन्दुः एव निलयमभिज्ञातुं सूचना। अर्धकेरलीयः नासाशास्त्रज्ञः अनिल मेनोनः निलये अस्तीति विशेषः। इतरे षट् जनाश्च तस्मिन् विद्यन्ते। 

  भूमेः ४०० कि मीटर् उच्चे होरायां २८,००० कि मीटर् शीघ्रतायामेव निलयस्य सञ्चारः। प्रतिदिनं प्रायेण १६ वारं भूमिं परिक्रमति।

 स्वामी गोलोकानन्द महाराजः समाधिं प्राप।


अनन्तपुरी> श्रीरामकृष्ण मिषन् संस्थायां वरिष्ठः सन्न्यासी स्वामी गोलोकानन्द महाराजः (९४) नित्यसमाधिं प्राप। नगरस्थे श्रीरामकृष्णाश्रमे विश्रान्तिजीवनं नीयमानः सः वार्धक्यसहजेन रोगेण परिचर्यायाम् आसीत्। बुधवासरे सायं सार्धपञ्चवादने आसीत् देहवियोगः। रात्रावेव मठाधिपतेः स्वामि मोक्षव्रतानन्द महाराजस्य नेतृत्वे नेट्टयं श्रीरामकृष्णाश्रमे अन्त्येष्टि कर्माणि विधत्तानि। 

  श्रीरामकृष्ण परमहंसस्य विवेकानन्दस्वामिनश्च श्रेष्ठम् आत्मीय-मानवसेवापारम्पर्यं जीवनव्रतत्वेन अनुष्ठितवान् सन्न्यासिवर्यः आसीत् गोलोकानन्द महाराजः। पत्तनंतिट्टा जिल्लायाम् आरन्मुला प्रदेशे १९३३ मार्च् २५ तमे दिनाङ्के लब्धजन्मनः तस्य पूर्वाश्रमनाम नारायणन् कुट्टी इत्यासीत्। कालटी श्रीरामकृष्णाद्वैताश्रमस्य अधिपतिना आगमानन्दस्वामिना सह संगमः तम् आत्मीयवीथिमनयत्।

Thursday, September 3, 2026

 नेपाल प्रलयः

मत्युसंख्या ११०० अतीता। 

उपपञ्चसहस्रं जनाः अदश्यमानाः। 


काठ्मण्डुः> आकस्मिकप्रलये नेपालदेशे मृतानां संख्या इतःपर्यन्तगणनानुसारं ११२७ अभवत्। ४८५८ जनाः अदश्यमानाः वर्तन्ते। दुरन्तस्य अष्टमदिने अपि रक्षाप्रवर्तनानि ऊर्जस्वलतया अनुवर्तन्ते। 

  नेपालस्थासु भग्नासु जलविद्युदभियोजनासु लग्नान् जनान् अधिगन्तुं रक्षाप्रवर्तने सविशेषप्राधान्यं कल्प्यते। भारत-चीन-दक्षिण कोरिया देशेभ्यः प्राप्ताः प्रौद्योगिककुशलाः अपि मार्गणे नेपालरक्षासेनया सह भागं कुर्वन्ति।

 इरान-यू एस् संघर्षः

तैलेन्धनमूल्यं वर्धितम्। 

मुम्बई> इरान - यू एसयोः मिथः पुनरपि युद्धे आरब्धे अन्ताराष्ट्रविपण्याम् असंस्कृततैलेन्धनस्य मूल्यं वर्धितम्। 'ब्रेन्ट् क्रूड्' इत्यस्य मूल्यं बुधवासरे ९५. ६८ डोलर् प्रति अयोभाण्डरूपेण उच्चं गतम्।

 अयोध्या राममन्दिरं

पूर्वीयः एयर्मार्षल् पदीयः जितेन्द्र मिश्रः मुख्यनिर्वाहकाधिकारी।

जितेन्द्र मिश्रः। 

 

नवदिल्ली> अयोध्या राममन्दिरस्य प्रथमः मुख्यनिर्वाहकाधिकारि रूपेण [Chief Executive Officer] एयर्मार्षल् पदात् निवृत्तः जितेन्द्र मिश्रः चितः। 'ओपरेषन् सिन्दूर'स्य काले व्योमसेनायां 'वेस्टेण् कमान्डर्' अधिकारी आसीत्। 

  राममन्दिरे जातस्य समर्पितधनचोरणस्य आधारे एव मन्दिरस्य दैनंदिनशासननिर्वहणाय नेतृत्वं कर्तुं सि ई ओ पदीयं नियोक्तुं निर्णीतम्। वर्षत्रयमस्ति नियुक्तिकालपरिधिः। श्रीराम जन्मभूमि तीर्थमन्दिनन्यासे जातानि त्रीणि रिक्तस्थानानि प्रति न्याससदस्याश्च नियुक्ताः।

 महाराष्ट्रे एस् ऐ आर् 

२. ६८ कोटि मतदानिनः निष्कासिताः। 

मुम्बई> महाराष्ट्रे समग्र मतदानावलीपरिष्करणस्य [SIR] अनन्तरं निर्वाचनायोगेन प्रकाशितायां संक्षिप्तावल्यां २.६८ कोटि संख्याकाः मतदानिनः निरस्ताः।मुम्बई नगरे १.३९ कोटि मतदानिषु ३६.१ लक्षं (३४.७५%), ताने मध्ये ७४.५ लक्षं मतदानिषु २८ लक्षं (३८.३७%) च निष्कासिताः।

 अन्तिमावलिः नवम्बर् चतुर्थदिनाङ्के प्रकाशयिष्यते। मतदानार्हैः  प्रमाणैः सह सेप्टम्बर् ३०तमात् पूर्वं निवेदनानि समर्पणीयानि।

 अफ्गानिस्थानं विरुध्य टि - २० परम्परा।

भारतगणः उद्घोषितः। 


मुम्बई> सेप्टम्बर् १३ तमे दिनाङ्के आरभ्यमाणायै अफ्गानिस्थानं विरुध्य टि - २० क्रिकट् परम्परायै भारतस्य गणः उद्घोषितः। श्रेयस् अय्यरः भवति गणनायकः। केरलीयः सञ्जू सांसणः गणे अन्तर्भूतः। एष एव गणः जापाने प्रचाल्यमाने एष्यन् गयिंस् मध्ये च क्रीडिष्यति।

Wednesday, September 2, 2026

 यू एस् - वेनस्वेला तैलव्यापारसन्धिः उद्घोषितः। 

वाषिङ्टणः> भौगोलिक तैलविपण्याम् आधिपत्यं स्थापयितुं यू एसेन वेनस्वेलया सह तैलव्यापारसन्धिः हस्ताक्षरीकृतः। बृहत्तमः तैलव्यापारसन्धिः इति डोनाल्ड ट्रम्पेन प्रोक्तम्।

  वेनस्वेलीयतैलसञ्चयस्य पञ्चांशेषु एकः [१/५] अमेरिकायै लप्स्यते इति सूच्यते। किन्तु औद्योगिक रीत्या हस्ताक्षरीकृतसन्धिः इतःपर्यन्तं न प्रकाशितः।

  वेनस्वेलस्य तैलसम्पदं निगृहीतुं प्रतिबन्धं कृतवान् राष्ट्रपतिः निकोलास् मडुरो इत्येनं मासेभ्यः पूर्वं ट्रम्पः कारागृहे बन्धितवानासीत्।

 भीकरतां विभवरूपेण न चिन्तयतु इति नरेन्द्र मोदी।

षाङ्हाय् शिखरसम्मेलने भीकरतां विरुध्य भारतस्य कर्कशमतम्।

षाङ्हाय् शिखरमेलने  मोदिवर्यः। 

बिष्केक्> भीकरप्रवर्तनं यस्य कस्यापि राष्ट्रस्य तन्त्रपरविभवरूपेण न भवतु इति भारतस्य प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी 'षाङ्हाय् सहयोग शिखरसम्मेलने' दृढस्वरेण सूचितवान्। पाकिस्थानस्य प्रधानमन्त्रिणः षहबास शरीफस्य समक्षे आसीत् मोदिवर्यस्य भीकरतां विरुध्य शक्तं प्रतिकरणम्। 

  प्रधानमन्त्रिणा सूचितं यत् यानि राष्ट्राणि तीव्रवादं राष्ट्रनीतेः उपकरणमिति विचिन्त्य भीकरेभ्यः अभयं साहाय्यं च कुर्वन्ति तेभ्यः राष्ट्रेभ्यः कर्कशः सन्देशः दातव्यः। एतस्मिन् विषये एस् सी ओ अङ्गराष्ट्रैः ऐकमत्येन स्थास्यतामिति च सः स्पष्टीकृतवान्।

 पुनरपि इरान-यूएस् संग्रामः। 

टेहरानं> एकमासस्य विरामानन्तरं पुनरपि यू एस् - इरानयोः परस्परयुद्धम्। रविवासरे दक्षिण इराने लारक् द्वीपस्थं 'रोकट्'विक्षेपणस्थानं प्रति अमेरिकायाः आक्रमणमभवत्। होर्मुस् समुद्रसङ्कोचे इरानस्य समुद्रस्फोटकनिक्षेपम् आरोप्य आसीदाक्रमणम्। आक्रमणे द्वौ हताविति इरानेन निगदितम्। 

  प्रतिक्रियारूपेण इरानेन यू ए ई, जोर्दानराष्ट्रस्थानि सैनिककेन्द्राणि आक्रान्तानि।

Tuesday, September 1, 2026

 मणिप्पुरे जनसंख्यागणनाप्रक्रमाः स्थगायिताः। 

नवदिल्ली> मणिप्पुरराज्ये जनसंख्यागणनाप्रक्रमान् पुनर्निर्धारयितुं केन्द्रप्रशासनेन निश्चितम्। राष्ट्रिय नागरिक पञ्जीकरणात् [NRC] पूर्वं जनसंख्यागणनं न करणीयमिति अपेक्षितस्य प्रतिषेधस्य परिणाम एवायं निर्णयः। 

  गतदिने गृहमन्त्रिणः अमित शाहस्य नेतृत्वे समाकारिते उच्चस्तरमेलने अस्ति अयं निर्णयः। जनानाम् अर्थनाम् अभिलाषान् च परिगण्य एव जनसंख्याप्रक्रमः स्थगयितः इति इम्फाले केन्द्रादेशं प्रकाशयता मुख्यमन्त्रिणः कार्यालयेन निगदितम्।

 उत्तरभारते तीव्रवृष्टिः। 

उत्तराखण्डे त्रयः मृताः। 

नव दिल्ली> उत्तरभारते सामान्यतया बहुषु राज्येषु तीव्रा वृष्टिः अनुवर्तते। जम्मु-काश्मीरम्, उत्तराखण्डः, असमः, मध्यप्रदेशः, पश्चिमवंगः, ओडीषा इत्यादिषु राज्येषु कठिनवृष्टिरस्ति। वंगसमुद्रान्तराले जातः न्यूनमर्द एव वृष्टिहेतुः। 

 उत्तराखण्डे कार् यानं जलप्रवाहे निपत्य त्रयः कार् यानयात्रिकाः मृताः।  नद्यः आप्लुतोदकाः वर्तन्ते। डराडूणे विद्यालयानां विरामः उद्घोषितः।

 लडाके सैनिकोदग्रयानेन अतिसाहसिकं रक्षाप्रवर्तनम्। 

१८,६०० पादमिते उच्चस्थाने लग्नः पर्वतारोहकः रक्षितः। 

सेनायाः रक्षादौत्यस्य विदूरदृश्यम्। 

ले[श्रीनगरं]> भारतस्य स्थलसेनाविभागः अतिसाहसिकेन रक्षाप्रवर्तनेन प्रशस्तेः उत्तुंगश्रृङ्गमारूढः। श्रीनगरस्थे 'नण्कुण्'नामक पर्वतश्रेण्यां समुद्रतलात् १८,६०० पादमिते उच्चस्थाने पर्वतारोहणमध्ये क्षतेन लग्नं पर्वतारोहकं स्थलसेनावैमानिकाः अभ्यरक्षन्। कठिने शैत्ये शक्ते वायुवाते न्यूनायां वायुसान्द्रतायां च अतिसाहसिकेन आसीत् रक्षादौत्यम्। 

  उदग्रयानमवतारयितुम् असाध्ये प्रपातप्रदेशे 'One skid landing' प्रौद्योगिकविद्याम् उपयुज्य आसीत् रक्षाप्रवर्तनम्। वैमानिकानां धैर्यं, सूक्ष्मता, श्रेष्ठं संयोजनं च प्रयत्नविजये निर्णायकमभवन्। तत्तु भारतस्य स्थलसेनायाः व्योमयानविभागस्य सेवाकिरीटे अनर्घरत्नमिव शोभते। 

  दौत्यस्य विजयाय सर्वविधपूर्वसज्जतां गृहीत्वा आसीत् प्रवर्तनम्।

Monday, August 31, 2026

 लयणल् मेसी निवृत्तवान्। 


पादकन्दुकेतिहासः लयणल् मेसी अन्ताराष्ट्रियक्रीडाभ्यः विरराम। सामाजिकमाध्यमद्वारा एव अर्जन्टीनादलनायकः मेसीवर्यः स्वस्य निवृत्तिनिर्णयम् उदघोषयत्। ३९ तमे वयसि अस्ति तस्य विरतिः। 

  २१ वर्षाणां क्रीडाजीवने  मेसीवर्यः  २०७ क्रीडाभ्यः  १२५ लक्ष्यकन्दुकानि सम्प्राप्तवान्। ६५ लक्ष्येभ्यः सः कारणभूतश्चाभवत्।

 प्रजातन्त्रे प्रश्नप्रच्छनं नागरिकधर्मः। 

विचारणीयदृढमतैः न्यायाधीशाः। 

न्यायाधीश उज्जल भूयानः। 

नवदिल्ली> प्रजातन्त्रव्यवस्थायां प्रश्नोन्नयनं नागरिकधर्म इति वरिष्ठाः न्यायाधिपाः उद्बोधयामासुः। दिल्ल्यां राष्ट्रिय नियम विश्वविद्यालये [National Law University] एल् एल् एम् बिरुददानकार्यक्रमे भाषणं कृतवन्तः सर्वोच्चन्यायालये न्यायाधीशौ उज्जल भुयानः, बि वी नागरत्ना इत्येतौ, तथा डि एस् बोर्कर् अनुस्मरणप्रभाषणे ओडीशा उच्चन्यायालयस्य पूर्वीयः मुख्यन्यायाधिपः डो एस् मुरलीधरः च चर्च्यमाने अस्मिन् विषये दृढमतमुन्नीतवन्तः। 

  अधिकारिणः प्रति प्रश्नान् उन्नीतवन्तः इत्यतः छात्रान् विरुध्य भीषाप्रस्तावः दण्डविधिः इत्यादिकं संविधानविरुद्धमिति न्याया. उज्जल भुयानः अवदत्। प्रजातन्त्रीयायां व्यवस्थायां वैकल्ये प्रतिप्रश्निते,सः न धिक्करणीयः भवति। शासनसंविधानाधारत्वेन नागरिकेभ्यः स्वतन्त्रतायाः अंशत्वेन च अङ्गीकृतं उत्तरदायित्वमेवेति च तेन प्रोक्तम्।  

   


 एष्यन् गयिंस् मध्ये नीरज चोप्रा न क्रीडिष्यति। 

नव दिल्ली> भारतस्य ओलिम्पिक्स् सुवर्णविजेता नीरज चोप्रा अस्याम् एष्यीय कायिकक्रीडायां न क्रीडिष्यति। कुन्तप्रक्षेपणे [जावलिन् त्रो] वर्तमानीनः सुवर्णविजेता चोप्रावर्यः जङ्घायां जातेन क्षतेन एष्यीय कायिकक्रीडायाः अपसृतवान्। 

  नीरजस्य स्थाने कोमण् वेल्त गयिंस् मध्ये कांस्यपदकविजेता यश्वीर सिंहः अन्तर्भूतः। रोहित यादवः अपि भारताय स्पर्धिष्यते।

 नेपाल् प्रलयदुरन्तः

भारतेन ६८. ५ टणमिताः दुरिताश्वाससामग्र्यः दत्ताः। 

काठ्मण्डुः> आकस्मिकप्रलयेन दुरितमनुभूयमानाय नेपालराष्ट्राय भारतेन ६८. ५ टणमिताः दुरिताश्वाससामग्र्यः दत्ताः इति नेपालस्थेन भारतस्थानपतिकार्यालयेन निगदितम्। एतदतिरिच्य भारतात् साङ्केतिक-वैद्यकीयसंघाः 'फोरन्सिक्'विभागाभिज्ञाः च दुरन्तनिवारण-समाश्वासप्रवर्तनेषु भागं गृहीतवन्तः। डि एन् ए परिशोधनाभाण्डाः, रक्षाप्रवर्तने उपयुज्यमानानि आधुनिकोपकरणानि च भारतेन दत्तानि। 

  ११ टण् मितं दुरिताश्वाससामग्रीं वहत् भारतस्य चतुर्थं विमानं नेपालं प्राप्तमिति विदेशकार्यमन्त्रालयेन 'एक्स्'माध्यमद्वारा निगदितम्। सेतुनिर्माणाय उपयुज्यमानानि उपकरणानि वहन्ति १६ ट्रक् यानानि नेपालं प्राप्तानि। सप्त 'बेय्लि' सेतून् निर्मातुं उपकरणान्यपि दास्यन्तीति भारतेन निगदितम्।

Sunday, August 30, 2026

 ओपरेषन् तूफान्

१२. ६ किलोमितं MDMA मादकद्रव्येण सह त्रयः निगृहीताः। 

 मलप्पुरं> केरलसर्वकारस्य उन्मादकद्रव्यनिर्मार्जनाभियोजनायाः – नाम्ना ओपरेषन् तूफान् - अंशतया कृते प्रक्रमे केरलम् आनेतुम् उद्युक्तेन १२. ६ किलोमितेन एं डि एम् ए नामकेन रासमादकद्रव्येण सह त्रयः युवकाः कोयम्पुत्तूरे  आरक्षकसेनया निगृहीताः। विपण्यां  दशकोटिरूप्यकाणां मूल्यं कल्प्यते।  केरलारक्षकसेनायाः बृहत्तमं MDMA ग्रहणमिति उत्तरमण्डलस्य ऐ जि पदीयः पुट्ट विमलादित्यः वार्ताहरसम्मेलने न्यगादीत्। 

  मलप्पुरं प्रदेशीयाः एव निगृहीताः। केरलस्य अन्तः बहिश्च मादकवस्तुविक्रयसंघे अन्तर्भूताः एते। अस्य मासस्य षष्ठदिनाङ्के ९७ ग्रां मितेन एम डि एम् ए वस्तुना सह मञ्चेरीप्रदेशे षट् जनाः निगृहीताः आसन्। एतेभ्यः लब्धाः सूचनाः अनुसृत्य कृते अन्वेषणे आसीत् त्रयाणां  निग्रहणम्।

 एस् सि ओ शिखरसम्मेलनम्

प्रधानमन्त्री उस्बकिस्थाने। 

नरेन्द्रमोदिनं उस्बकिस्थानस्य राष्ट्रितिः स्वीकरोति। 

ताष्केन्ट्> दिनद्वयात्मकसन्दर्शनाय भारतस्य प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी उस्बकिस्थानराष्ट्रं सम्प्राप। सोमवासरे किर्गिस्थाने आरभ्यमाणे 'षाङ्हाय् सहयोग शिखरसम्मेलने' [एस् सि ओ] भागग्रहणस्य अंशतया अस्ति मोदिवर्यस्य उस्बकिस्थानसन्दर्शनम्। 

  सोम - मङ्गलवासरयोः किर्गिस्थानस्य राजधानी बिष्कन्ट् इत्यत्र एव २६ तमं एस् सि ओ सम्मेलनं सम्पद्यते। भारतमतिरिच्य रष्या, चीनः, इरानं, पाकिस्थानं, बलरूस्, ताजिकिस्थानम्, उस्बकिस्थानं,किर्गिस्थानं, कसाकिस्थानम् इत्येतानि राष्ट्राणि च एस् सि ओ मण्डले सदस्याः सन्ति। 

  शनिवासरे उस्बकिस्थानं प्राप्तवन्तं नरेन्द्र मोदिनं ताष्केन्ट् विमाननिलये उस्बकिस्थानस्य राष्ट्रपतिः षाव् कात् मिर्सियोयेव् इत्यस्य नेतृत्वे स्वीचकार। विविधविषयेषु उभयपक्षसम्बन्धं प्रबलीकर्तुम् उच्चस्तरीयचर्चाः सम्पत्स्यन्ते।

Saturday, August 29, 2026

 झार्खण्डे परीक्षाक्रमभङ्गः। 

चत्वारोSपि निगृहीताः।

राञ्ची> झार्खण्डे सर्वकारनियुक्तिपरीक्षायां प्रवृत्तं भ्रष्टाचारमाधारीकृत्य चत्वारः जनाः अपि निगृहीताः। मुख्यापराधिनः इति मन्यमानाः अभय तिवारी, तस्य पत्नी, सोदरः इत्येते अस्य मासस्य प्रथमसप्ताहे निगृहीताः आसन्। गतदिने द्वावपि निगृहीतौ। आहत्य नव जनाः निगृहीताः।

 नेपालप्रलयः

मरणानि ६००; अदृश्यमानाः २४००। 

अदृश्यमानाः भारतीयाः ३२०।


काठ्मण्डुः> नेपाल-टिबटसीमायां बुधवासरे दुरापन्ने आकस्मिकप्रलये मृतानां संख्या ६०० अतीता। नेपालात् ५९० मृतशरीराणि अधिगतानि। सप्त शरीराणि प्रवाहे भारतनद्यां प्राप्तानि। टिबटदेशे 'गैैरोङ्' इति प्रलयबाधितप्रदेशे पञ्च जनाः मृताः इति चीनसर्वकारेण निगदितम्।सूचनाः आधारीकत्य २४०० तः अधिके जनाः अदृश्यमानाः वर्तन्ते। तेषु ३२० भारतीयाः सन्ति। 

  अधिकपरिमाणे शिलापङ्कसंयुक्तानि जनाधिवासस्थानेषु प्रक्षिप्तानि इत्यतः  रक्षाप्रवर्तनानि दुष्करं वर्तन्ते। अतः मत्युसंख्या वर्धेत। त्रिशूलीनद्याः प्रान्तेषु अनुस्यूततया वर्षति इत्येतत् रक्षाप्रवर्तनाय प्रतिकूलः अस्ति। अपि च नदीतीरमार्गाः सेतवश्च भग्नाः इत्यतः रक्षाप्रवर्तकसंघः दुरन्तस्थानं प्राप्तुं न शशाक। किन्तु विविधप्रदेशेभ्यः उपद्विसहस्रं जनाः क्षतैरपि रक्षिताः सुरक्षितस्थानेषु प्रापिताः सन्ति।

 'ग्रान्ड् चेस्' किरीटं प्रग्नानन्दाय। 


सेन्ट् लूयिस् [यू एस् ए]> ग्रान्ड् चेस्  नामकचतुरङ्गस्पर्धायां विजित्य प्रथमक्रीटधारी भारतीयः इति ख्यातिः आर् प्रग्नानन्दः स्वायत्तीचकार। अत्यन्तम् उत्साहयुक्ते अन्तिमप्रतिद्वन्द्वे वर्तमानीनवीरः फाबियो करुवाना इत्येनम्  अमेरिकीयं पराजित्य [१५ - १३] एव प्रग्नानन्दः विजयीभूतः। 

  क्लासिक् नामकस्य स्पर्धाविभागस्य प्रथमक्रीडायां पराजितः प्रग्नानन्दः द्वितीयक्रीडायां समस्थितये वशंवदः अभवच्च। किन्तु रापिड् नामकद्रुतक्रीडायां क्रीडाद्वयमपि विजित्य भारतक्रीडकः अग्रमागतः।

 ईशान्यभारते जगन्नाथसंस्कृतेः अन्वेषणम्

इम्फाल, अगस्त २६। News Avilable in Sanskrit| Hindi | English 

​           “ईशान्यभारते श्रीजगन्नाथसंस्कृतेः ऐतिहासिकान्वेषणम्—विशेषतः मणिपुरस्य सन्दर्भे” इति विषयमधिकृत्य भारतीय-ऐतिहासिक-अनुसन्धान-परिषदः (ICHR) प्रायोजिता द्विदिनात्मिका राष्ट्रियसङ्गोष्ठी अगस्त २५-२६ दिनाङ्कयोः इम्फालनगरे स्थिते Classic Grande इत्यत्र तथा च नम्बोलस्थे राधामाधव-आदर्श-संस्कृत-महाविद्यालये च सम्पन्ना।

​         अस्यां सङ्गोष्ठ्याम् ईशान्यभारते, विशेषतः मणिपुरे, श्रीजगन्नाथपरम्परायाः प्रभावमधिकृत्य गम्भीरः विचारविमर्शः अभवत्। ‘मणिपुरस्य वैष्णवपरम्परायाः कला-साहित्य-वास्तुशास्त्रेषु च जगन्नाथसंस्कृतेः गभीरः प्रभावः दृश्यते; एषा संस्कृतिः प्रादेशिकैकतायाः सुदृढः सेतुः अस्ति’ इति समुपस्थिताः विद्वांसः स्वप्रबन्धेषु प्रतिपादितवन्तः।

​         उद्घाटनसत्रे मुख्यातिथिः भारतस्य पूर्वशिक्षामन्त्री पूर्वविदेशमन्त्री च डॉ. आर. के. रञ्जनः अवदत् यत् — “ईशान्यभारतस्य सांस्कृतिकसमृद्धौ जगन्नाथपरम्परायाः योगदानम् ऐतिहासिकम् अतुलनीयं च अस्ति।” सत्रस्यास्य अध्यक्षतां राधामाधव-आदर्श-संस्कृत-महाविद्यालयस्य प्रशासनिकमण्डलस्य अध्यक्षः डॉ. पी. सनाजाओबा सिंहः अवहत्। मुख्यभाषणे भारतीय-ऐतिहासिक-अनुसन्धान-परिषदः (ICHR, New Delhi) प्रो. हरिहर-पण्डा मणिपुरस्य जगन्नाथसंस्कृतेः प्राचीनताम् ऐतिहासिकप्रमाणैः सह उपस्थापितवान्।

Friday, August 28, 2026

 अद्य संस्कृतदिनम्।

आभारतं संस्कृतदिनोत्सवः पर्वायते। 

सर्वेषां कृते संस्कृतदिनस्य शुभकामनाः। 

> अद्य श्रावणपूर्णिमा। आभारतं विद्यालयेषु संस्कृताभिमुख्यसंस्थासु च अयं पुण्यदिनं संस्कृत दिनोत्सवरूपेण विविधैः कार्यक्रमैः आमान्यते। बहुत्र संस्कृतसप्ताहरूपेण संस्कृतदिनकार्यक्रमाः प्रचलन्तः सन्ति।

 भारत-श्रीलङ्का द्वितीयनिकषे समस्थितिः। 

भारतस्य परम्पराप्राप्तिः।


कोलम्बो> 'सिंहलीस् स्पोर्ट्स् क्लब्' क्रीडाङ्कणे सम्पन्ना भारत-श्रीलङ्कयोः द्वितीया क्रिकेट निकषस्पर्धा समस्थितौ परिसमाप्ता। प्राप्ताङ्कसूचिका - प्रथमचरणे भारते ५०३/९ इति प्राप्ते क्रीडासमाप्तिम् उदघोषयत्। श्रीलङ्कायै २९० धावनाङ्के लब्धे सति सर्वे बहिर्नीताः। द्वितीयचरणे अनुस्यूतक्रीडां [follow on] कृतवान् लङ्कागणः नव ताडकानां विनष्टे ४२९ धावनाङ्कान् सम्प्राप। क्रीडा समस्थितौ परिसमाप्ता।

  प्रथमचरणे भारताय देवदत्त पटिकल् [११७], ध्रुव जुरैल् [११५] इत्येतौ शतकं प्राप्तवन्तौ। श्रीलङ्कागणस्य संग्रामवीर्यः समस्थितिप्राप्तये निर्णायकभागम् अवहत्। तेषां सोनल् दिनुषनामकः  १३३ धावनाङ्कान् सम्पाद्य अपराजितः जातः। स एव श्रेष्ठक्रीडकः। परम्पराद्वये अपि शतकं प्राप्तवान् भारतक्रीडकः देवदत्त पटिकलः परम्परायाः श्रेष्ठक्रीडकरूपेण चितः।


   

Thursday, August 27, 2026

 उत्तराखण्डे मृत्प्रपातः।

बदरीनाथयात्रा स्थगिता। 

उत्तराखण्डे दुरापन्नः मृत्पातः। 

चमोली>  उत्तराखण्डे अद्य प्रत्युषसि जाते मृत्प्रपाते बदरीनाथराष्ट्रियमार्गः विनाशितः। चमोली जनपदे जोषिमठ-मार्वारी  सेतुसमीपं वीथी विशीर्णः। बहवः तीर्थाटकाः  प्रदेशवासिनश्च तत्र लग्नाः। जीवहानिः इतःपर्यन्तं न वत्तान्तीकृतः।

 नेपालदुरन्तः

भारतस्य साहाय्यहस्तः। 

बिहारे उत्तरप्रदेशे च जागरूकता।

दुरन्तदृश्यम्। 

नव दिल्ली>  भूविच्छेदेन दुरितमनुभूयमानाय नेपालाय भारतस्य उदारः  साहाय्यहस्तः। दश टण् मितानि दुरितसमाश्वासवस्तूनि औषधानि च नेपालं प्रापितानि। 

  नेपालदुरन्तस्य अंशतया बिहारे उत्तरप्रदेशे च जागरूकता निर्दिष्टा। बिहारस्थे पश्चिमचम्पारन् सीमाप्रदेशे निरीक्षणं शक्तायितम्। गण्टकनदीतीरे जागरूकता उद्घोषिता। ५००० जनाः सुरक्षितस्थानं नीताः। 

  उत्तरप्रदेशे महाबादगञ्च्,, कुशीनगरं जनपदयोः अतीवजागरूकता निर्दिष्टा। दुरन्तनिवारणसेनायाः [NDRF] २० संघाः विन्यस्ताः।

 रेल्वे-परिसरस्य मालिन्यकरणे १,००० रूप्यकाणां दण्डः; नूतनः नियमः प्रवृत्तः।

​       नवदिल्ली > रेल्वे-स्थानकेषु रेलयानेषु च मालिन्यं कुर्वद्भ्यः जनेभ्यः इतः परं तीव्रदण्डः वोढव्यः भविष्यति। पूर्वं विद्यमानः ५०० रूप्यकाणां दण्डः १,००० रूप्यकाणि यावत् वर्धयित्वा रेल्वे-नियमे संशोधनं कृतम्। सोमवासरात् आरभ्य नूतना व्यवस्था प्रवृत्ता। दण्डदाने अस्वीकारे कृते अभियुक्तः न्यायालये उपस्थापयिष्यते। अपराधे सिद्धे सति न्यायालयः २,००० रूप्यकाणि यावत् दण्डं विधातुं शक्नोति। स्टेशन्-मास्टर्, स्टेशन्-मानेजर्, टिकट्-कलेक्टर् इत्येतेषां समानस्य वा तेभ्यः उच्चपदस्थस्य वा अधिकारिणः दण्डारोपणस्य अधिकारः अस्ति।

    ​रेलयानेषु रेल्वे-परिसरेषु वा अवकरप्रक्षेपः, निष्ठीवनं (spit), मलमूत्रविसर्जनम्, पशुपक्षिभ्यः भोजनप्रदानम्, अननुमतस्थानेषु पाककरणम् इत्यादयः क्रियाः अपि इतः परं दण्डनीयाः भविष्यन्ति। रेल्वे-परिसरे वस्त्राणां प्रक्षालनम्, वाहनानां प्रक्षालनम् वा अपि दण्डार्हाः अपराधाः सन्ति। एतदतिरिच्य रेल्वे-सम्पत्तेः नाशं कुर्वभ्योऽपि दण्डं दास्यन्ति। रेल्वे-स्थानकस्य परिसरेषु अनधिकृतं भित्तिलेखनं विज्ञापनानां लेपनं च दण्ड्यं भवति। English news👇

 नेपालदुरन्तहेतुः भूस्खलनम्। 

१६० मरणानि; ८४४ अदृष्टाः। 

दुरन्तस्थानस्य आकाशदृश्यम्। 

काठ्मण्डुः> नेपालराष्ट्रे बुधवासरे दुरापन्नस्य आकस्मिकप्रलयस्य कारणं न भूकम्पः तीव्रं भूस्खलनमिति United States Geological Survey (USGS) संस्थया निगदितम्। ४. ४ तीव्रताङ्कितः भूकम्पः जात इति संस्थया निगदितमासीत्। अनुभूतं प्रकम्पनं शक्तेन भूस्खलनेन जातमस्ति।भोट्टे कोशी नद्याः लेन्डे खोलानामकशाखायां शक्तः भूविच्छेदः आपन्नः। 

  दुरन्तभूमौ रक्षाप्रवर्तनानि चटुलं प्रचलन्ति। १६० मरणानि अभवन्निति इतःपर्यन्तं दृढीकृतम्। मृत्युसंख्या वर्धिष्यते इति सूच्यते। ८४४ जनाः अप्रत्यक्षाः जाताः। तेषु १४२ भारतीयाः सन्ति। विदेशराष्ट्रेभ्यः प्राप्ताः विनोदयात्रिकाः अपि दुरन्ते अदृष्टेषु अन्तर्भवन्ति।

 गुजराते मद्यदुरन्तः 

२७ जनाः निगृहीताः। 

भावनगरं> गुजरातराज्ये व्याजमद्यपानेन १३ जनाः मृताः इति घटनायां आहत्य २७ अपराधिनः आरक्षकसेनया निगृहीताः। गुजराते मद्यनिर्माण- विपणन- उपयोगादिकं निरुद्धमस्ति। 

  गुप्तरूपेण वितरीतम् 'मेथनोल्' नामकरासवस्तूपेतं मद्यमेव मरणकारणम् अभवत्। ६७ जनाः मद्यम् उपयुक्तवन्तः इति अधिगतम्।

 आगामिवर्षादारभ्य तमिलनाटे शिक्षानीतेः आपादचूडपरिवर्तनम्। 

चेन्नई>आगामि अध्ययनवर्षादारभ्य तमिलनाटराज्ये नूतनी शिक्षानीतिः प्रबलं भविष्यतीति शिक्षामन्त्री राजमोहनः न्यगादीत्। प्रथमकक्ष्यायाः आरभ्य १२ कक्ष्यापर्यन्तं छात्रेभ्यः नैपुणीविकासाय अपि अवकाशं लप्स्यते। 

  छात्राणां प्रतिभा, सर्गात्मकता इत्यादीनां विकासाय पाठ्यांशानां परिष्करणं भविष्यति। कृत्रिममेधा [AI], Machine Learning, इत्यादीनां प्राधान्यं दास्यति।

Wednesday, August 26, 2026

संस्कृतभाषा भारतीयज्ञानपरम्परायाः महत्त्वपूर्णा संवाहिका- 

"प्रो.पी.वी.बी.सुब्रह्मण्यम् निदेशक: के.सं.सं देवप्रयाग:"

पौडी, उत्तराखण्डम्> डॉ. बी. जी. आर. पौड़ीपरिसरे  संस्कृतविभागेन सप्तदिवसीयस्य संस्कृतसप्ताहस्य शुभारम्भः कृतः। अस्मिन् संस्कृतसप्ताहे सप्तदिनपर्यन्तं विविधविषयेषु विशेषज्ञाणां व्याख्यानानि आयोज्यन्ते, येषां मुख्योद्देश्य: संस्कृतभाषाया:, साहित्यस्य तथा भारतीयज्ञानपरम्परायाः समकालीनप्रासङ्गिकताया: प्रकाशनम् अस्ति।

      संस्कृतसप्ताहस्य प्रथमदिने “समकालीनवैश्विकपरिप्रेक्ष्ये संस्कृतस्य प्रासङ्गिकता”  विषयेस्मिन् मुख्यवक्ता प्रो. पी. वी. बी. सुब्रमण्यम्, निदेशकः, केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य श्रीरघुनाथकीर्तिपरिसरस्य देवप्रयागस्थस्य, व्याख्यानम् अददात्। स्वव्याख्याने तेन समकालीनवैश्विकपरिदृश्ये संस्कृतस्य भूमिका तथा प्रासङ्गिकता विस्तरेण प्रतिपादिता। तेन संस्कृतभाषा भारतीयज्ञानपरम्परायाः महत्त्वपूर्णा संवाहिका भाषा इति प्रतिपाद्य तस्याः अध्ययनस्य व्यापकसम्भावनाः विवेचिताः। संस्कृतं केवलं भाषासाहित्ययोः सीमितं न स्थापयित्वा दर्शनसंस्कृतिज्ञानविज्ञानादिभिः विविधैः